Samsun Büyükşehirin 2025 Denetleme Raporuna girmeyen 16 bulgu açıklandı

Samsun Büyükşehir Belediye Meclisi'nin Nisan ayı toplantısında Denetleme Komisyonu üyesi Hasan İpek, hazırlanan 2025 Denetim Komisyon Raporuna itiraz ederek 16 maddelik ek rapor sundu.

Samsun Büyükşehir Belediyesi'nin 2025 Denetim Komisyonu Raporunda, komisyon üyesi olmasına rağmen tespit ettiği bulgulara yer verilmediğini belirten Hasan İpek, yapılan meclis oturumunda 16 maddelik ek bulgular listesini okuyarak meclise sundu.

HASAN İPEK'İN DENETLEME RAPORUNA SUNDUĞU EK BULGULAR

Meclis üyesi Hasan İpek, Samsun Büyükşehir Belediye Meclis toplantısında Denetleme Komisyonu Raporunda yer verilmediğini söylediği konu başlıkları ve tespitlerini şu başlıklarda açıkladı.

1. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 3. Madde a bendine göre 22.246.845 TL. lik çiçek temin işleri ihalesi yapılmıştır. 
 
İlgili Kanun maddesi; Madde 3- (Değişik: 30/7/2003-4964/2 md.)
a) Kanun kapsamına giren kuruluşlarca, kuruluş amacı veya mevzuatı gereği işlemek, değerlendirmek, iyileştirmek veya satmak üzere doğrudan üreticilerden veya ortaklarından yapılan tarım veya hayvancılıkla ilgili ürün alımları ile 6831 sayılı Orman Kanunu gereğince orman köyleri kalkındırma kooperatiflerinden ve köylülerden yapılacak hizmet alımları. 24409, 26742 Yevmiye numarası ile ödemesi yapılan  alımların kanunda ki tanıma uymadığı değerlendirmekteyim.

2. 4734 sayılı Kanunun 21-b maddesi ( pazarlık usulü) "Doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya yapım tekniği açısından özellik arz eden veya yapı veya can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından ivedilikle yapılması gerekliliği idarece belirlenen hallerde veyahut idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması" durumunda yapılır denmektedir. 2025 yılı içerisinde 21-b (pazarlık) usulü ile toplam 131.641.885 TL'lik ihale ödemesi yapılmıştır. Bunlardan Doğupark içerisinde bulunan  belediye tesisinin bakım ve onarımı yapılarak Başkanlık Makamına dönüştürülmesi ihalesi 11.280.214 TL. ye yapılmıştır. Bu ihalenin pazarlı usulü (21-b)  den yapılması 4734 sayılı kanuna aykırıdır.  Ayrıca Havza Şehit Orhan Mutlu Trafik Denetleme İstasyonu Hizmet Binası yapımı (29.180.000 TL.) ihalesinin pazarlık (21-b) den yapılmasının gerekçesi olarak bir önceki ihalenin fes edilmesi gösterilmiştir. 23.900.300 TL karşılığında 250 konuta kombi dahil doğalgaz bağlatılması işlemleri  ilgili ihale de ise gerekçe olarak,  Açık ihaleye çıkıldığı ancak ihaleye giren olmadığından böyle bir yönteme başvurulduğu beyan edilmiştir. Ayrıca 21/f pazarlık  usulü ile yapılan alımlara 2025 yılında 63.732.978 TL ödeme yapıldığı görülmüştür. Bu alımlar içerisinde Doğu Park da ki Başkanlık Hizmet Binası için Muhtelif mobilyalar, demir alımı, onarım, tamiratlar, sokak hayvanları için doğal yaşam alanı yaptırılması, çocuk oyun grubu montajlama işi, organizasyonlar,  aydınlatma, kentin değişik yerleri için  proje hazırlatılması gibi alımlar vardır. 21/ b ve  21/ f pazarlık usulü ile yapılan bu Mal, Hizmet ve yapım işleri önceden   öngörülebilen alımlardır.  Dolayısıyla temel ihale usulü olan 19. madde açık ihale yöntemi yapılması uygun olurdu.

3. İlkadım İlçesinde Kruvaziyer Liman, Rıhtım ve Kıyı Koruma yapısı amaçlı hazırlanan 1/5000 ve 1/1000 ölçekli plan tekliflerinin onay işlemlerinin tamamlanması için plan inceleme ve işlem hizmet bedeli için Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına 11.033.465 TL.lik ödeme yapılmıştır. Kişi veya  özel bir şirketin yerini yasal hale getirmek için yapıldığı kanaat getirilen planın ücretinin Büyükşehir Belediyesince karşılanması uygun olmamıştır. Ancak paranın iadesi için Büyükşehir Belediye Başkanlığımızca yargıya başvurulduğu beyan edilmiştir.

4. Eşkişehir Ticaret odasına kayıtlı  Ticaret Sicil Gazetesinde yaş sebze, meyve, tüm gıda maddeleri almak, satmak , pazarlamak  ana sözleşmesinde yer alan bir firmadan çoğunluğunu söyleşi etkinlikleri, stant temini, DJ Hizmeti, organizasyonlar, tiyatro gösterimleri, led ekran kiralanması, organizasyon için özel güvenlik hizmeti satın alınması, etkinlik çadırı kurulması, Baskı Hizmeti Satın alınması, Atölye Etkinlikleri, Çocuk etkinliği kapsamında ikramlık dağıtımına ilişkin organizasyon Hizmeti alınmasına karşı 2025 yılı içerisinde 24.301.581 TL'lik ödeme yapılmıştır. Bu hizmet alımları; ana faaliyet konusu olmayan Samsun’a uzak bir firmadan pazarlık usulü yada doğrudan temin ile  yapılmıştır. Bazı rakamlar da abartılı bulunmuştur. Örnek; su sporları festivali kapsamında yalnız spor sunucu ve DJ hizmeti satın alınması 857.174 TL. Aynı firmadan doğrudan temin yöntemiyle alınan hizmet ve mal alımlarında diğer tekliflerin de Eskişehir de ki firmalardan alınmış olması dikkat çekicidir. Ayrıca  Eskişehir'den başka bir hırdavat adlı bir firmadan da tamamı doğrudan teminden olmak üzere 11.104.183 TL'lik mal ve hizmet alımı yapılmış. Firmanın yaptığı işlere bakıldığında bir önceki paragrafta belirtilen firmadan alınan  mal ve hizmet alımlarının benzerlerini içermektedir. Örneğin doğrudan temin ile Ramazan Ayı Çadır Kiralama işi (yevmiye no. 958.800 TL yapılmış, önceki paragrafta belirtilen firma ise çadırın içine 960.000 TL karşılığı  ( Yevmiye No: 8059) Led Ekran kiralamış. Yöresel Ot yemekleri Festivalinde ve Uluslararası Su sporları festivalinde de ve Açık Hava Sinema Etkinlikleri de  benzer durumlar mevcuttur. Bu şirketin  Belediyemiz ile ticari faaliyette bulunmasından 3 ay önce Eşkişehir’ de kurulmuş olması da dikkat çekicidir. Bu şirketten alınan Ramazan ayı Çadır kiralamasında hizmet alımı 01.03.2025 / 29.03.2025 tarihlerini yani Ramazan ayını kapsamaktadır. Oysa bu hizmet alımının Muayene ve Kabul Komisyonu 18 Mart 2025'de oluşturulmuştur. Alınan Hizmetin 18. Gününde Muayene ve Kabulünün yapılması dikkat çekicidir. İlk 18 gün hizmet alınmamış mıdır? Aynı şirket aynı organizasyonda (Yöresel Ot Yemekleri Festivali ) 957.600 TL ile ses-sahne- truss sistemleri kiralarken ( Yevmiye no. 14432),  924.000 TL karşılığında Led Ekran kiralanmış ( Yevmiye No: 14433). Benzer durum Bizim Oyunlar ve Çocuklar etkinliğinde de vardır. (Yevmiye no.25740 ile boyama kitabı ve oyun kartı 930.000TL., Yevmiye No.26070 Tişört, şapka, bez çanta alımı  ( 930.000TL.) Böylece bir organizasyonda aynı firmadan doğrudan temin ile malzeme alabilmek için mal ve hizmet alımları bölünmüştür. Özellikle bardak su, sandviç, meyve suyu, bardak çay hizmetinin alımında, Samsun’dan değil de teklifler dahil Eşkişehir'den alınması dikkat çekicidir. Yukarıda ki paragraflarda anlatılan Hizmet, mal, kiralama ve Organizasyonlarda, Doğrudan Temin (22/d) yöntemi ile alım yapılmak amacıyla hem modüllere hem de iki ayrı şirkete bölünerek Samsun’ uzak bir firmalara teklif verilmesi ve alım yapılması dikkat çekicidir. Eşkişehir de faaliyetlerini yürüten bu iki şirketin yevmiye defteri incelenerek alımların, idarece tekrardan gözden geçirilmesinin uygun olacağı tarafımca değerlendirilmiştir.   

5. Ankara Ticaret Odasına kayıtlı reklam ürünleri firması da incelendiğinde Ticaret Sicil gazetesinde reklam  malzeme tedariki gibi ürünler ana sözleşmesinde yer almaktadır. Bu firmadan yapılan Bayrak ve reklam ürünleri alımları uygundur, ancak aynı firmadan 30 Ağustos Zafer Bayramında protokolü ağırlamak için Yevmiye No. 19456 ile ödemesi yapılan 842.426 TL. lik yemek alım hizmeti doğrudan Temin (22/d ) yöntemiyle yapılmıştır. Yemek Organizasyonu mahallinde yapılan bir iştir. Bu konuda Samsun'da çok sayıda yemek firması var iken Ankara firmasından teklif alınarak yapılması dikkat çekicidir.

6. 2025 yılında araç kiralamaya 234.543.084 TL. ödeme yapılmış bir önceki yıla göre taşıt kiralama giderleri artığı halde, Sağlık Bakanlığına 100 ambulans, Emniyet müdürlüğüne yine araç alınarak hibe edilmiştir. Başka Bakanlıklara para harcanması yerine  Belediyemizin kaynaklarının doğru kullanılması önerilmektedir. Belediyelerde araç kiralama işlemleri 237 Sayılı Taşıt Kanuna tabi taşıtlara yönelik 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, Bakanlar Kurulu Kararları, Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü’nün ilan ettiği mevzuata göre yapılmaktadır. Kiralanacak araçların yüsde 50'den fazla yerli üretim olması ve ülkemizde üretilen tüm araç modellerinin fiyat ortalamaları üzerinden yaklaşık maliyet hesaplanması, verilen tekliflerin de bu esaslar gözetilerek oluşturulması gerekmektedir. Keza 237 Sayılı Taşıt Kanunu 10’ncu maddesi ve 2006/10193 sayılı BKK, kamu kuruluşları ve belediyelerin yerlilik oranı yüzde 50'nin altındaki ve silindir hacmi 1.600 cc'yi geçen araçları kullanamayacağına kesin olarak hükmetmiştir. Bu mevzuata rağmen hizmet aracı olarak SBB’ de bu standartların üzerinde lüks araçların kiralandığı görülmektedir. Kiralama işlemlerinde yasalara uyulmalıdır. 

7. 5393 Sayılı Belediye Kanununun 14. Maddesinin (b) bendinde "Belediyelerin  görev, sorumluluk ve yetki alanları belediye sınırlarını kapsar" amir hükmüne rağmen çevre illerdeki partili Belediyeler Kardeş Şehir yapılarak buralara yatırım yapıldığı görülmüştür. Örneğin; Ordu ili Çatalpınar İlçesi  Halı saha ve Soyunma binası (5.357.700 TL.) ve Çaybaşı ilçesine Halı saha (2.812.063TL.)  

8. Doğrudan temin (22-d) den alınan hizmet ve mal alımlarının çoğunluğunu yedek parça alımları oluşturmaktadır. Bu anlamda araçlarda çok sık kullanılan yedek parçalar için stok seviyesi oluşturulmasının uygun olacağı değerlendirilmiştir. Merkez ilçelerdeki ( Atakum, İlkadım, Canik ) mahalle mezarlıklarının içerisindeki ağaç vasfını yitirmiş ve Mezarlara zarar veren ağaçların kaldırılması, ağaç budama yapılması işi Doğrudan Temin Yöntemi (22-d) ile her ilçede ayrı ayrı yapılarak 2.869.199 TL. karşılığında aynı firmaya verilmiştir.  ( Yevmiye Numaraları; 13393, 13390, 15536 ) Bu hizmet alımı birleştirilerek açık ihale ile yapılması daha uygun olacaktır.

9. İKN. 2025/511936 43.428.900 TL ile ihalesi yapılan Yeşil Alan Tanzimi ihale dosyası incelendiğinde idarece hazırlanan yaklaşık maliyet rakamları ile şirketin hakkediş dosyasındaki fiyatların çelişkili olduğu görülmüştür. Örnek; 4’lü karışım çim tohumu yaklaşık maliyette 350 TL. Hakkediş de 1500 TL., Torf Temini Yaklaşık Maliyette 3756 TL. Hakkediş de 22.500 TL., Sera Naylonu yaklaşık maliyette 300 TL. Hakkediş de 50 TL. gibi. Ayrıca sözleşmenin ÖF-1 Yeşil Alan Tanzimi bölümünün 8. Maddesinde "Çim tohumu ekimi için hazır hale getirilen alanların tohumları, Büyükşehir Belediyesi serasından 1 m2’ye 60 gr. olacak şekilde yükleniciye verilecek ve yüklenici tarafından ekimi yaptırılacaktır"  ibaresi mevcut olmasına rağmen, gerek hakkediş de gerekse yaklaşık maliyette Çim Tohumu alımı mevcuttur. B uda ihale evraklarında yada hakkedişlerde yeterli özenin gösterilmediği algısı yaratmaktadır. 

10. Malzeme, yapım ve Hizmet Alımlarında Tesellüm Heyetinin memur çalışanlardan oluşturulması bunun mümkün olmadığı durumlarda en azından Tesellüm Heyetinde en az bir kişinin Memur çalışanlardan tercih edilmesi uygun olacaktır.

11. Doğupark da kurulan Balonya olarak bilinen çocuk oyun çadırının yapılması için Samsun Kültür Turizm Ticaret Anonim Şirketine 100.000.000 TL sermaye aktarımı yapılmış. Ayrıca  buranın yapılması için 21.03.2025 tarihinde Samsun Büyükşehir Belediyesince yapılan ihale ile  4.596.079 TL karşılığı çocuk çadırı temel ve topraklama yaptırılmıştır. Yine aynı yere doğrudan temin (22/d) ile ihale edilen, Yevmiye No. 11855 ile  865.800 TL karşılığı Çocuk Çadırı Saha Beton işlemi ödemesi yapılmıştır. Daha sonra encümen kararıyla 3 yıllığına aynı şirkete ihale ile kiraya  verilmiştir. Ancak şirketin burayı işletmesini üçüncü şahıslara devretmesi buradan elde edilecek gelirin minimize olacağı kanaati oluşmuştur.

12. Atakum’da açılan iki adet Petek Genç Gençlik Merkezleri için alınan perde, Duvar Kağıdı, Boyama, Kaplama, Mutfak, Elektronik, temizlik malzemeleri, mobilya gibi iç  mekan ekipmanları aynı veya farklı firmalardan bölünerek 22/d Doğrudan Temin yöntemi ile alınmıştır. Örnek; 21211, 21214, 24362 yevmiye numarası ile 1.439.858 TL ödemesi yapılan duvar kağıdı, perde, boya alımı. Başka bir firmadan yine  yevmiye no. 25886 ve 25887 ile 1.433.465 TL. ile mobilya, kolon ve duvar kaplama alımları aynı firmadan, bölünerek alınmıştır. Yine buraya, 2.840.540 TL karşılığı  tefrişat  malzemeleri  alımı 21/f Pazarlık usulü ile yapılmıştır. Yevmiye No: 21988) 
 
13. Zamanaşımına uğrayan alacaklar hanesinde 1.931.971, 85 TL gözükmektedir. Bu alacakların akıbeti takip edilmelidir.

14. Samsun Büyükşehir Belediyesine bağlı çalışan personel miktarı 2024 yılında 5941 iken bu rakam 2025 yılında 6776 olmuştur. Bir yılda personel sayısı 835 kişi artmıştır. Personel artışının gerekçesi yeni açılan kafe, restorant ve bazı İlçe Mezarlıklarının Büyükşehir Belediyesine devredilmesi gösterilmiştir.  Personel rejimine dikkat edilmelidir.

15. 2024 yılında 489.292.145 TL'lik gayrimenkul satış geliri elde edilmişken bu rakamın 2025 yılında 4.131.582.591 TL. olarak gerçekleştiği görülmüştür. Bir önceki yıla göre artış yaklaşık 10 kat gerçekleşmiştir. Bu da Samsun Büyükşehir Belediyesinin öz kaynaklarını hızla tükettiğini göstermektedir. Bu konuda daha temkinli adımlar atılmalıdır.

16. 2025 Yılında Kira Tahakkuk geliri azalırken, ecrimisil geliri artmıştır. Kiralama faaliyetleri 2886 Sayılı Devlet ihale Kanununa göre yapılmalıdır. İdarece bunun nedeninin yıkılması gereken binaların tahliyesinin gecikmesinden özellikle Gülsan Sanayi sitesinden kaynaklandığı beyan edilmiştir.