Ticaret Bakanı Ömer Bolat'tan Samsun Kent Haber'e özel röportaj

Ticaret Bakanı Prof.Dr. Ömer Bolat, Karadeniz'de gemilere yapılan saldırılar, Samsun'un stratejik konumu, ihracat ve yatırımlar, Samsun Serbest Bölgesi- Orta Karadeniz Serbest Bölgesi ve birçok konuda  Samsun Kent Haber'e özel açıklamaları ile yazarımız Recep Söylemez'e röportaj verdi.

Ticaret Bakanı Prof.Dr. Ömer Bolat, Samsun Kent Haber yazarı Recep Söylemez’e verdiği özel röportajda, Samsun’un uluslararası ticaretteki konumu, ihracat hedefleri, yeni yatırım alanları ve kentteki işletmelere yönelik destekler hakkında değerlendirmelerde bulundu. Karadeniz’de artan güvenlik risklerinin dış ticarete etkisini de değerlendiren Bakan Ömer Bolat, Samsun’un liman, demiryolu, havalimanı ve karayolu bağlantılarıyla önemli bir lojistik merkez olduğunu vurguladı.

Samsun Kent Haber köşe yazarı Recep Söylemez'in Ticaret Bakanı Prof.Dr. Ömer Bolat ile gerçekleştirdiği röportajda işte Bakan Ömer Bolat'ın Samsun ve Samsun'a dair sorulara verdiği yanıtlar:

- Recep SÖYLEMEZ: Karadeniz’de son aylarda ticari gemilere yönelik artan saldırılar, Karadeniz’de deniz ticareti açısından nasıl bir risk oluşturuyor? Bu riskleri dış ticaretimize etkisini azaltmak için Ticaret Bakanlığı hangi tedbirleri alıyor veya ilgili kurumlarla ne tür çalışmalar yürütüyor?

- Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer BOLAT:

KARADENİZ'DE TİCARET GEMİLERİNE YAPILAN SALDIRILAR

Rusya ve Ukrayna ülkemizin en önemli ticari ve ekonomik ortaklarındandır. Bu bağlamda, deniz komşumuz olan her iki ülke ile de farklı boyutları olan yoğun ilişkiler içindeyiz. Savaşın başlangıcından bu yana, barışın tesisi ve kriz nedeniyle ortaya çıkan sorunların çözümü için var olan ilişkilerimizi daha da yoğunlaştırdık. Bu kapsamda, her iki ülke ile de ticari ve ekonomik ilişkilerimizi ve ticari diplomasimizi sürdürüyoruz. 2025 yılında Rusya’ya ihracatımızın yüzde 56’sı, Rusya’dan ithalatımızın ise yüzde 76’sı Ukrayna’ya ihracatımızın yüzde 43’ü, Ukrayna’dan ithalatımızın ise yüzde 82’si deniz yoluyla gerçekleştirilmiştir. Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın başlangıcında ağırlıklı olarak askeri gemiler ve stratejik askeri noktalar hedef alınmaktaydı. Son dönemde ise İnsansız Deniz Araçları (İDA) ve İnsansız Hava Araçları (İHA) kullanılarak kargo gemileri, petrol tankerleri, limanlar ve lojistik koridorlara yönelik saldırılara ağırlık verilmesi çatışmaların Karadeniz’deki sivil deniz taşımacılığı ve ticari faaliyetler üzerindeki etkisini giderek arttırmaya başlamıştır. Rusya-Ukrayna Savaşı kapsamında son dönemde Karadeniz’de ticari gemilere ve liman altyapısına yönelik saldırıların yoğunlaşması, seyrüsefer güvenliğine ilişkin riskleri artırırken savaş riski sigorta primleri ve navlun maliyetlerinde de önemli artışlara neden olmaktadır. Ticaret Bakanlığı olarak, söz konusu gelişmelerin dış ticaretimiz üzerindeki etkilerini yakından takip ediyor, ihracatımızın sürekliliğini, tedarik zincirlerimizin güvenliğini ve ihracatçılarımızın rekabet gücünü korumayı öncelikli görüyoruz. Bu itibarla, Türk bayraklı ve Türk sahipli ticari gemilerin güvenli seyrüseferinin sağlanması amacıyla Dışişleri Bakanlığımız ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığımızla koordinasyon içerisinde güvenli taşıma güzergâhlarına yönelik çalışmalar yürütüyoruz. İlaveten, artan sigorta maliyetlerinin taşımacılık sektörümüz ve ihracatçılarımız üzerindeki etkilerinin azaltılması amacıyla ilgili kamu kurumları ve sektör temsilcileriyle istişare toplantıları gerçekleştirmekteyiz. Söz konusu toplantılarda mevcut sigorta ve reasürans mekanizmalarının etkinliğinin artırılmasına yönelik çözüm önerilerini değerlendiriyoruz. Bakanlık olarak, Karadeniz’deki güvenlik risklerinin dış ticaretimize olumsuz etkilerini asgari düzeye indirmek ve ihracatçılarımızın uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü korumak amacıyla ilgili tüm paydaşlarımızla koordinasyon içerisinde çalışmalarımıza kararlılıkla devam ediyoruz.

- Recep SÖYLEMEZ: Samsun’un stratejik konumundan daha fazla yararlanmak ve şehrin uluslararası ticaretteki payını artırmak için Bakanlığınızın planladığı çalışmalar nelerdir?

- Ticaret Bakanı Prof.Dr. Ömer BOLAT:

SAMSUN'A 102 MİLYON TL'Yİ AŞAN DESTEK SUNULDU

Samsun’da Orta Karadeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü ve anılan Bölge Müdürlüğüne bağlı olarak Samsun Gümrük Müdürlüğü bulunmaktadır. Samsun Gümrük Müdürlüğü A sınıfı Gümrük Müdürlüğü olup her türlü ithalat, ihracat, transit ve yolcu işlemlerini yapmaya yetkilidir. Gübre, LPG, ham petrol ve akaryakıt, atıklar ve metal hurda, oyuncak, güneş paneli, canlı hayvan, hayvansal ürün, orman ürünleri, üretim ve çoğaltım materyali, bitki ve bitkisel ürünler cinsi eşyada ihtisas yetkisi bulunmaktadır. Samsun Gümrük Müdürlüğünce yaklaşık 20 km uzaklıkta bulunan Samsun Lojistik Merkezine mobil gümrük hizmeti verilmektedir. Hâlihazırda 73.150,00 metrekare alana sahip olan Samsun Serbest Bölgesinde de 18 firma faaliyet göstermekte ve 266 kişiye istihdam sağlanmaktadır. Bölgede özellikle medikal, tarım ve ahşap ürünleri sektörleri ön plana çıkmaktadır. Bu sektörlerde faaliyet gösteren firmaların üretim ve ihracat faaliyetlerinin desteklenmesi, mevcut yatırım kapasitesinin daha etkin kullanılması ve yeni yatırımcıların bölgeye kazandırılması, Samsun’un ticari potansiyelinin geliştirilmesi bakımından önem taşımaktadır. Yüzde 100 doluluk oranına ulaşan Samsun Serbest Bölgesi’nin genişleyebileceği bir alan bulunmaması ve tüm Karadeniz Bölgesi’ne hitap edecek büyüklükte bir serbest bölge ihtiyacı nedeniyle, Samsun’da ikinci bir serbest bölge kurulmasının bölgenin ihracat ve istihdamına katkı sağlayacağı değerlendirilmiş olup; 01.05.2023 tarih Resmî Gazete’de yayımlanan 7201 sayılı Karar ile, Samsun’un Tekkeköy ilçesinde yer alan 644 bin metrekare alan üzerinde Orta Karadeniz Serbest Bölgesi’nin kurulmasına karar verilmiştir. Samsun Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı, Samsun Büyükşehir Belediyesi ve özel sektör ortaklığında kurulan OSBAŞ Orta Karadeniz Kurucu ve İşleticisi A.Ş. ile Bakanlığımız arasında İşletme Sözleşmesi akdedilmesi için işletici şirketin yatırım programını sunması beklenmekte olup, bölgenin faaliyete geçirilmesi için gerekli olan deniz dolgu çalışmaları sürdürülmektedir. Samsun şehri, limanı, demiryolu bağlantıları, havalimanı ve karayolu ağlarıyla Karadeniz’i İç Anadolu, Akdeniz ve Orta Doğu’ya bağlayan multimodal taşımacılık noktasıdır. Ayrıca Samsun, gelişmiş hastane altyapısı, yetkin hekim kadrosu ve Karadeniz’e kıyısı olan ülkelere yakınlığıyla sağlık hizmetleri ihracatında doğal bir çekim merkezidir. Diğer taraftan, bünyesinde iki üniversite barındıran şehrimiz, uluslararası öğrencilere de ev sahipliği yaparak eğitim hizmetleri ihracatımıza katkı sunmaktadır. Dolayısıyla, Bakanlığımız, 10962 sayılı Hizmet İhracatının Tanımlanması, Sınıflandırılması ve Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesi Hakkında Karar kapsamında söz konusu ilimizde faaliyet gösteren hizmet ihracatçılarımızı desteklemektedir. Bu kapsamda, Samsun merkezli lojistik firmalarımızın yurt dışı pazarlara yönelik faaliyetleri, yabancı hastalara hizmet veren sağlık kuruluşlarının yurt dışı tanıtım, pazarlama, akreditasyon, tercümanlık ve yurt dışı acente komisyon giderleri mezkûr Karar çerçevesinde Bakanlığımızca desteklenmektedir. Bu çerçevede, hizmet ihracatı desteklerimiz kapsamında; lojistikten bilişim hizmetlerine, sağlık turizminden eğitim hizmetlerine, turizmden yurt dışı müteahhitlik hizmeti sunan firmalara kadar birçok sektörde 2012 yılından bugüne kadar Samsun iline 102 milyon TL’yi aşan destek sunulmuştur.

- Recep SÖYLEMEZ: Samsun’un sanayi, tarım ve gıda ürünleri ihracatını artırmak, yerel üreticilerin dış pazarlara açılmasını sağlamak içi hangi somut destekleri hayata geçirmeyi planlıyorsunuz?

- Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer BOLAT:

TİCARET BAKANLIĞI'NIN SAMSUN'DA FİRMALARA SAĞLADIĞI DESTEKLER

Samsun ili, Karadeniz’e açılan konumu ve üretim kapasitesiyle hem bölgesinin hem de ülkemizin dış ticaretinde önemli bir potansiyele sahiptir. Bakanlık olarak önceliğimiz, bu potansiyelin daha fazla firmamızın ihracata katıldığı, ürün ve pazar çeşitliliğinin arttığı, yüksek katma değerli ve sürdürülebilir bir ihracat yapısına dönüşmesini sağlamaktır. Nitekim Samsun’un merkez ili esasına göre ihracatı, 2025 yılında 1,3 milyar dolar olarak gerçekleşmiş ve il bazında ihracat sıralamasında 20. sırada yer almıştır. 2026 Ocak-Eylül döneminde ise ihracatı 876 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Samsun’un sanayi yapısı, ihracata dönüşmesi bakımından güçlü bir zemine sahiptir. Nitekim ilimiz kablo ve otomotiv yan sanayi imalatında ve ihracatında "ham madde işleyen sanayi kentinden, katma değerli ve markalı ürün ihraç eden küresel tedarikçiye" dönüşümün bölgedeki örnek ili konumundadır. Diğer taraftan, otomotiv yan sanayisinde ise ağır vasıta, çekici, otobüs ve römorklar için 24 farklı grupta 20 binden fazla yedek parça üreten bir firmamız, aynı dönemde il ihracatının yaklaşık yüzde 9’unu tek başına gerçekleştirmiştir. Bu örnekler; Samsun’un mühendislik ve imalat kabiliyetini ortaya koyarken, ilave yatırımlar ile yeni firmalarımızın da katılımıyla, ilimizin başta elektrik-elektronik, otomotiv yan sanayisi ve savunma sanayi olmak üzere, sanayi potansiyelinin daha da ileriye taşınabileceğine işaret etmektedir. Şehrimizin üretim gücünü yansıtan bu ihracat performansını daha da ileriye taşımak üzere, firmalarımızın ihracata hazırlık aşamasından uluslararası markalaşmaya kadar uzanan ihtiyaçlarına yönelik kapsamlı destekler sunuyoruz. Bunun yanı sıra, Bakanlık olarak, ihracatçılarımızın ihtiyaçlarını ve küresel ticarette değişen koşulları dikkate alarak destek mekanizmalarımızı sürekli geliştiriyoruz. Tasarım, markalaşma, TURQUALITY, UR-GE, Küresel Tedarik Zinciri Yetkinlik, fuar, pazara giriş ve e-ihracat başta olmak üzere geniş bir yelpazede sunduğumuz desteklerle, ihracatçılarımızın uluslararası pazarlarda daha güçlü ve kalıcı bir yer edinmelerini hedefliyoruz. Bu kapsamda, 2025 yılında mal ihracatına yönelik 25,5 milyar TL, 2026 yılında ise halihazırda 21,2 milyar TL desteği ihracatçılarımızın kullanımına sunduk (2026 yılı mal ihracatına yönelik destek bütçesi 32,8 milyar TL). Samsunlu ihracatçılarımıza da 1 Ocak 2024 – 21 Ekim 2026 döneminde toplam 1,1 milyar TL’lik destek sağladık (2024 yılında 325,2 milyon TL, 2025 yılında 504,3 milyon TL, 2026 yılının 1 Ocak–21 Ekim döneminde ise 261,2 milyon TL ödeme yapılmıştır). Bu desteklerle Samsunlu firmalarımızı markalaşmadan tasarıma, pazara girişten uluslararası tanıtıma, e-ihracattan küresel tedarik zincirlerine katılımına kadar ihracatın her aşamasında destekliyoruz. Üretim kabiliyetinin ihracata dönüşmesinde firmalarımızın kurumsal hazırlığı ve birlikte hareket edebilme kapasitesi de belirleyici rol oynamaktadır. Özellikle KOBİ’lerimizin uluslararası pazarlara hazırlanmasında iş birliği ve kümelenme yaklaşımını önemsiyoruz. UR-GE projeleri kapsamında ihtiyaç analizi, eğitim, danışmanlık, istihdam, yurt dışı pazarlama ve alım heyeti faaliyetlerine ilişkin giderleri destekliyoruz. Samsun’da bugüne kadar 5 UR-GE projesi tamamlanmış olup 1 proje aktif olarak devam etmektedir. Ayrıca halihazırda yürüttüğümüz Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteğimiz (Responsible Programı) ile kapsama alınan şirketlerin yeşil mutabakata uyum sürecinde aldıkları danışmanlık hizmeti giderlerini destekliyoruz. Halihazırda ilimizde 2 şirketimiz de Responsible Programı kapsamına alınmıştır. Ayrıca, firmalarımızın uluslararası pazarlarda kendi markalarıyla büyümelerini teşvik ediyoruz. Marka ve TURQUALITY desteklerimiz aracılığıyla şirketlerimizin kurumsal kapasitelerini ve rekabet güçlerini artırmalarına katkıda bulunuyoruz. Bu kapsamda, Samsun’da hâlihazırda Marka Programı kapsamında 3 şirketimizin 3 markası, TURQUALITY Programı kapsamında da 3 şirketimizin 3 markası olmak üzere toplam 6 şirketimizin 6 markası desteklenmektedir. Diğer taraftan, küresel konjonktür sebebiyle ihracat desteklerimizde her geçen gün önemi artan Küresel Tedarik Zinciri Desteğimiz kapsamında firmalarımızın uluslararası üreticilerin tedarik ağlarına katılım süreçlerinde ihtiyaç duydukları ürün geliştirme, test, analiz, doğrulama, kalite kontrol ve ölçüm amaçlı makine ve ekipman ile uygun bulunan yazılım, eğitim ve danışmanlık giderlerini destekliyoruz. Samsun’da 1 Küresel Tedarik Zinciri projesi tamamlamış durumdayız. Firmalarımızın hazırlıklarını ticari bağlantılara dönüştürmelerinde ise fuarlar önemli bir rol oynamaktadır. Yurt içi ve yurt dışı fuar katılımlarını destekleyerek Samsunlu üreticilerimizin sanayi, tarım ve gıda ürünlerini uluslararası alıcılara tanıtmalarını kolaylaştırıyoruz. Samsunlu firmalarımıza 2025 yılında 70 yurt dışı ve 35 yurt içi, 2026 yılında ise 22 Ekim itibarıyla 56 yurt dışı ve 22 yurt içi fuar destek ödemesi gerçekleştirilmiştir. Diğer taraftan, Samsunlu üreticilerimizin dijital kanallar üzerinden dış pazarlara açılmaları için de kapsamlı imkânlar sunuyoruz. E-ihracat desteklerimizle dijital reklam ve tanıtım, yurt dışı pazaryerlerine entegrasyon, çevrim içi mağaza açılışı, sipariş karşılama hizmetleri ve pazaryeri komisyonları gibi giderleri destekliyoruz. Kolay İhracat Platformu ve E-Kolay İhracat Platformu üzerinden ise firmalarımızın ürünlerine uygun hedef pazarları ve satış kanallarını belirlemelerine yardımcı oluyoruz. e-Devlet üzerinden ücretsiz erişilebilen bu platformlarla ihracata ilk kez adım atacak üreticilerimiz dâhil tüm firmalarımızın bilgiye ve dijital danışmanlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırıyoruz. Tüm desteklerimizle firmalarımızın ihracat yetkinliklerini geliştirmelerine, uluslararası üretim ve tedarik ağlarına katılmalarına, yeşil ve dijital dönüşüme uyum sağlamalarına destek oluyoruz. Ayrıca, ihracatın finansmanı konusunda da firmalarımızın yanında olmaya devam ediyoruz. Türk Eximbank tarafından 2026 yılı Eylül ayı itibarıyla Samsunlu firmalarımıza 127,6 milyon dolar kredi ve 137,3 milyon dolar sigorta olmak üzere yaklaşık 265 milyon dolarlık destek sağlanmıştır. Sağlanan kredilerde gıda sektörü 31,5 milyon dolar, elektrik-elektronik sektörü 23,9 milyon dolar ve otomotiv sektörü 23,3 milyon dolar ile ilk üç sırada yer almaktadır. Böylece şehrimizin öne çıkan üretim alanlarında finansman ve sigorta ihtiyaçlarının karşılanmasına katkıda bulunuyoruz. Diğer taraftan, ülkemiz tarım sektörü için önemli bir gelişme olan, tarım ürünleri ticaretinin kayıt altına alındığı ve ürünlerin sağlıklı ve modern koşullarda depolandığı lisanslı depoculuk sistemi kapsamında Samsun ilinde Bakanlığımızdan faaliyet izni almış olan 2, kuruluş izni alıp henüz faaliyet izni almamış olan 4 lisanslı depo işletmesi bulunmaktadır. Faaliyet izni almış lisanslı depo işletmelerinin toplam depolama kapasitesi 62.800 tondur. Kuruluş izni alıp henüz faaliyet izni almayan lisanslı depo işletmelerinin de yatırımlarını tamamlayarak faaliyet izni almaları halinde Samsun ilimizdeki toplam lisanslı depolama kapasitesinin 250.000 tona ulaşması öngörülmektedir. Bu bağlamda, Samsun ilinde lisanslı depoculuk ve ürün ihtisas borsacılığını yaygınlaştırma çalışmaları devam etmektedir.

- Recep SÖYLEMEZ: Samsun’un ticaret ve yatırım hacmini artırmak, yeni yatırımları teşvik etmek ve şehrin bölgesel bir ticaret merkezi olmasını sağlamak için Bakanlığınızın kısa ve orta vadeli hedefleri nelerdir?

- Ticaret Bakanı Prof.Dr. Ömer BOLAT:

ORTA KARADENİZ SERBEST BÖLGESİ SAMSUN'UN GELİŞİMİNE KATKI SAĞLAYACAK

Yabancı yatırımların ülkemize çekilmesinde önemli bir rol üstlenen serbest bölgelerimiz; lojistik avantajları ve yatırımcıya sundukları altyapısı tamamlanmış hazır araziler ile üretim kapasitesinin geliştirilmesi, ihracatın ve istihdamın artırılması noktasında ülkemiz ekonomisine önemli katkılar sunmaktadır. Samsun Serbest Bölgesi de sahip olduğu stratejik konum, sektörel çeşitlilik ve ihracat potansiyeliyle şehrimizin ekonomik gelişimine katkı sağlayan önemli merkezlerden biridir. 2025 yılında Samsun Serbest Bölgesinin ihracatı, 2024 yılına göre yüzde 61 artış göstererek 95.162.143 ABD dolarına ulaşmıştır. Aynı dönemde, bölgenin toplam ticareti içinde yurt dışına yapılan satışların payı yüzde 46 olarak gerçekleşmiştir. Bu veriler, Samsun Serbest Bölgesinin ihracat kapasitesindeki gelişimi ve bölgenin dış ticaret açısından taşıdığı potansiyeli ortaya koymaktadır. Samsun Serbest Bölgesinde özellikle medikal, tarım ve ahşap ürünlerinde faaliyet gösteren firmaların üretim ve ihracat faaliyetlerinin desteklenmesi, mevcut yatırım kapasitesinin daha etkin kullanılması ve yeni yatırımcıların bölgeye kazandırılması, Samsun’un ticari potansiyelinin geliştirilmesi bakımından önem taşımaktadır. Yüzde 100 doluluk oranına ulaşan Samsun Serbest Bölgesi’nin genişleyebileceği bir alan bulunmaması ve tüm Karadeniz Bölgesi’ne hitap edecek büyüklükte bir serbest bölge ihtiyacı nedeniyle, Samsun’da ikinci bir serbest bölge kurulmasının bölgenin ihracat ve istihdamına katkı sağlayacağı değerlendirilmiş olup; 01.05.2023 tarih Resmî Gazete’de yayımlanan 7201 sayılı Karar ile, Samsun’un Tekkeköy ilçesinde yer alan 644 bin metrekare alan üzerinde Orta Karadeniz Serbest Bölgesi’nin kurulmasına karar verilmiş olup bu kapsamda çalışmalar devam etmektedir. Orta Karadeniz Serbest Bölgesi’nin, Samsun ilinin sanayi kapasitesinin gelişimine ve sürdürülebilir yatırım ve ihracat perspektifinde ülkemizin ekonomik kalkınma sürecine katkı sağlayacağı; ayrıca, dünya ticaretinde yaşanan mevcut sorunlar nedeniyle yeni yatırım yeri arayışında olan yabancı yatırımcılar için yeni bir çekim merkezi olacağı değerlendirilmektedir.

- Recep SÖYLEMEZ: Bakanlığınızın esnaf ve KOBİ’lere yönelik mevcut desteklerinden Samsun’daki işletmelerin daha fazla yararlanması için neler yapılabilir?

- Ticaret Bakanı Prof.Dr. Ömer BOLAT:

SAMSUNLU ESNAFA DESTEK 3.8 MİLYAR LİRAYI AŞMIŞ DURUMDA

Samsun ilimizde faaliyet gösteren 43.084 esnaf ve sanatkarımız ve 72 meslek odası ile esnaf ve sanatkârlar, ilimizin ekonomisinde temel sütunlarından birini teşkil etmektedir. Esnaf ve sanatkarlarımızın en çok faydalandıkları temel finansman kaynağı, esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifleri aracılığıyla ya da doğrudan Halkbank’tan kredinin türüne göre yüzde 50, yüzde 60 veya yüzde 100 faiz indirimiyle kullandırılan Hazine sübvansiyonlu kredilerdir. 2002 yılından bu yılın Eylül ayının sonuna kadar olan dönemde Türkiye genelinde kullandırmış olduğumuz kredilerin tutarı 4,7 milyonu aşan kullandırım adedi kapsamında 883,5 milyar liraya ulaştı. Aynı dönemde Samsun ilimizde ise 115.507 kullandırım kapsamında yaklaşık 21 milyar liralık finansmanı Samsunlu esnaf ve sanatkarlarımıza sağlamış bulunmaktayız. Bu yılın ilk 9 ayında esnaf ve sanatkârlarımıza Türkiye genelinde sağladığımız finansmanın toplam tutarı, 165.280 kullandırım kapsamında 143,7 milyar lirayı; Samsun’da ise 4.144 kullandırım kapsamında 3,8 milyar lirayı aşmış durumdadır. Söz konusu kredilerden yararlanma şartlarını kolaylaştırmak, kredilerin kapsamını genişletmek ve koşullarını iyileştirmek için de çalışmalarımıza durmaksızın devam ediyoruz. Bakanlığımızın girişimleri ve Sayın Cumhurbaşkanımızın tensipleri neticesinde yapılan son düzenlemelerle kredilere ilişkin önemli imkân ve kolaylıkları hayata geçirmiş bulunuyoruz. Yakın dönemde, kredilerin faiz oranını yüzde 20’ye kadar düşürürken; işletme kredilerinin üst limitlerini 1,5 milyon TL’ye, yatırım kredilerinin üst limitlerini ise 3,5 milyon TL’ye çıkardık. Kredilerin geri ödeme vadelerinde de önemli düzenlemeler yaptık. İşletme kredilerinin 36 ay olan kredi geri ödeme süresini 48 aya; yatırım kredileri kapsamında ise taşıt edindirme kredileri ile makine ve teçhizat alım kredilerinin 48 ay olan geri ödeme süresini 60 aya, işyeri edindirme kredilerinin 60 ay olan geri ödeme süresini de 72 aya yükselttik. Daha önce iş yeri ve sıfır km taşıt edinme amacıyla sağlanan yatırım kredileri kapsamına makine ve teçhizat alımları ile ikinci el araç alımlarını dahil ettik. Esnaf ve sanatkârlarımızın kredi alabilmesi için ticari faaliyetine başlangıç süresinden itibaren geçmesi gereken 6 aylık süreyi 3 aya düşürdük. Geri ödemelerde esnekliği artırarak azami taksit ödeme vadesini 6 aya kadar uzattık. 2026 yılı başından itibaren yürürlüğe girmesi öngörülen kredilere ait yüzde 33’lük faturalandırma zorunluluğunu bir yıl süreyle erteledik. Kamu alacaklarına ilişkin yükümlülükleri bulunan esnaf ve sanatkârların finansmana erişimlerini kolaylaştırmak adına düzenlemeler yaptık. Danışmanlık ve Mentorluk Programını bitiren esnaf ve sanatkarlara yönelik yüzde 60 Hazine sübvansiyonlu kredi uygulamasını hayata geçirdik. Bu kapsamda da Eylül ayı sonu itibariyle 175,5 milyon lira kredi kullandırdık. Ekonomimizin bir diğer önemli aktörlerinden biri de kooperatifler olup Eylül ayı sonu itibariyle Samsun ilimizde 122’si Bakanlığımız görev alanında olmak üzere toplam 480 kooperatif faaliyet göstermektedir. Bunlardan 19’u, Samsunlu kadınlarımızın özveri ve gayretleriyle kurulmuş olan 19 kadın girişimi üretim ve işletme kooperatiflerimizdir. Özellikle kadın kooperatiflerinin ekonomik ve sosyal hayata katılımını Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın ortaya koyduğu Türkiye Yüzyılı Vizyonu çerçevesinde yalnızca bir istihdam meselesi olarak değil; güçlü aile, güçlü toplum ve güçlü Türkiye hedefinin ayrılmaz bir parçası olarak ele almaktayız. Bu anlayış doğrultusunda Ticaret Bakanlığı olarak kadınların kooperatifçilik yoluyla ekonomik hayata daha etkin katılmalarını stratejik bir öncelik olarak görüyoruz. Bu doğrultuda, Bakanlık olarak 2020 yılından bu yana uyguladığımız, kısaca KOOP-DES olarak adlandırılan, Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı ile kadın kooperatiflerimizin ihtiyaç duydukları makine ve ekipman ile ilgili mal alımlarına ve nitelikli personel istihdamına yönelik hibe desteği sağlamaktayız. KOOP-DES kapsamında, Türkiye genelinde 2020-2025 döneminde 848 kooperatifimizin 907 projesine toplam 151,5 milyon TL tutarında hibe desteği sağlamış bulunuyoruz. Aynı dönemde Samsun ilimizde 17 kooperatifimizin 19 projesine sağlamış olduğumuz destek tutarı ise 3 milyon TL’dir. 2026 yılında ise ülke genelinde 115 kooperatifimizin 126 projesi için toplam 64,3 milyon TL tutarında hibe desteği sağlanmasına yönelik karar aldık. 2026 yılı için 4 Samsunlu kadın kooperatifimizin 4 projesine yönelik karar aldığımız hibe desteği tutarı ise yaklaşık 2 milyon TL’dir. Geçtiğimiz yıl, KOOP-DES kapsamında kooperatiflerimizin makine ve ekipman ile ilgili mal alımlarına yönelik destek üst limitini 1.000.000 TL’ye, nitelikli personel istihdamı desteği tutarını ise 1 personel için yıllık 266.400 TL’ye, 2 personel için 532.800 TL’ye çıkarmıştık. 2026 yılında ise nitelikli personel istihdamı desteği tutarını 1 personel için yıllık 420.000 TL’ye, 2 personel için 840.000 TL’ye yükselttik. Ayrıca, kooperatiflerin desteklere yeniden başvurabilmelerine yönelik süreyi 5 yıldan 4 yıla indirdik. Yine kooperatiflerimize finansman sağlamak amacıyla, Bakanlığımız gözetim ve koordinasyonunda TESKOMB ve KGF arasında imzalanan protokol ile kooperatiflerimize avantajlı faiz oranları, yüzde 80’e kadar kefalet desteği, kolaylaştırılmış teminat şartları ve esnek geri ödeme imkanlarıyla toplam 4,5 milyar TL hacimli kredi paketini uygulamaya koyduk. Bu kapsamda, Samsun’da faaliyet gösteren S.S. Karadeniz Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifleri Birliğimiz de 395 milyon TL tutarında kredi kullanarak söz konusu finansman desteğinden yararlanmıştır. Önümüzdeki dönemde de gerek esnaf ve sanatkarlarımızın gerek kooperatiflerimizin finansman imkanlarını artırmak, mevcut Devlet yardımlarının şartlarını iyileştirmek ve kolaylaştırmak adına Bakanlık olarak çalışmalarımıza aynı özveriyle devam edeceğiz.

- Recep SÖYLEMEZ: Karadeniz’e kıyısı olan ülkelerle Türkiye arasındaki ticari ilişkileri geliştirmek ve Samsun başta olmak üzere bölge illerinin bu pazarlardaki payını artırmak için Bakanlığınızın hedefleri nelerdir?

- Ticaret Bakanı Prof.Dr Ömer BOLAT:

KARADENİZ HAVZASI İHRACATÇILAR İÇİN ÖNEMLİ BİR PAZAR KONUMUNDA

Bildiğiniz gibi Karadeniz havzası, coğrafi yakınlığı ve köklü ticari bağlarımız nedeniyle ihracatçılarımız açısından önemli bir pazar konumundadır. Temel hedefimiz, bölge ülkeleriyle ticaretimizi dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde artırmak ve Samsun başta olmak üzere Karadeniz illerimizin bu ticaretten daha fazla pay almasına katkı sağlamaktır. Dolayısıyla, Karadeniz’e kıyısı bulunan ülkelerle ticari ilişkilerimizin geliştirilmesi, Samsun başta olmak üzere bölge illerimizin ihracat kapasitesinin değerlendirilmesi açısından öncelik verdiğimiz alanlardan biridir. Bakanlık olarak hedefimiz, mevcut ticari bağlarımızı güçlendirmek, bölge ülkelerine ihracatımızın ürün çeşitliliğini artırmak ve firmalarımızın bu pazarlardaki payını yükseltmektir. Samsun’un üretim birikimi ve coğrafi konumu, bu hedeflere ulaşılması bakımından önemli bir avantaj sunmaktadır. Samsun'un liman ve lojistik altyapısı ile bölge illerimizin üretim kapasitesi, bu imkanlardan yararlanılması bakımından önemli bir avantaj sunmaktadır. Önümüzdeki dönemde de bölgedeki oda, borsa ve ihracatçı birliklerimizle istişare ederek ticaret heyetleri, iş forumları ve Ticaret Müşavirliklerimiz ve Ataşeliklerimiz aracılığıyla bölge firmalarımızın bölgedeki pazarlarda varlıklarını güçlendirmeye yönelik çalışmalarımız devam etmektedir. Bu doğrultuda üst düzey ikili temaslarımızı sürdürürken Karma Ekonomik Komisyon (KEK) toplantıları gibi iş birliği mekanizmalarını, ticari ilişkilerimizin tüm boyutlarıyla gözden geçirildiği ve yeni fırsatların birlikte değerlendirildiği önemli platformlar olarak görüyoruz. Bu toplantılar, iş dünyalarımızın da bir araya gelerek ticaret ve yatırım alanındaki imkânları yakından tanıması için uygun bir zemin sunuyor. Bu kapsamda, Gürcistan ile 6. Dönem Karma Ekonomik Komisyon Toplantısını 31 Temmuz 2025 tarihinde Tiflis’te gerçekleştirdik. 19. Dönem KEK Toplantısını 27 Haziran 2025 tarihinde Moskova’da gerçekleştirdiğimiz Rusya ile 20. Dönem KEK Toplantısını 27 Kasım 2026 tarihinde İstanbul’da düzenleyeceğiz. Diğer taraftan Türkiye, ihracatçılarına eşit rekabet koşulları oluşturmak, ticaret hacmini büyütmek amacıyla ve kendi dış ticaret politika öncelik ve çıkarları doğrultusunda Serbest Ticaret Anlaşmalarını (STA) müzakere etmeye ve yürürlüğe koymaya kararlılıkla devam etmektedir. Bu doğrultuda ülkemiz, dünyada STA’sı olan ülkeler arasında ilk onda yer almakta olup, halihazırda yürürlükteki STA sayısı 25’tir. Bu doğrultuda ülkemiz, Karadeniz’e kıyısı olan ülkelerden Ukrayna ve Gürcistan ile de ticari ilişkilerinin geliştirilmesi yönünde çalışmaları ticaret anlaşmaları yoluyla aktif olarak sürdürmektedir. Bu kapsamda 2011 yılı Aralık ayında müzakereleri başlatılan ve 27 Ocak 2022 tarihinde Ankara’da tamamlanan Türkiye-Ukrayna STA 3 Şubat 2022 tarihinde imzalanmış olup, 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Mevcut haliyle temel olarak mal ve hizmet ticaretiyle bağlantılı hususları kapsayan STA’nın, ürün listelerindeki gümrük vergisi indirimleri 1 Ocak 2027 tarihi itibarıyla uygulanmaya başlayacaktır. STA’nın yürürlüğe girmesiyle birlikte iki ülke arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerin daha da derinleştirilmesi, karşılıklı ticaretin dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde artırılması ve iş insanlarımız arasında yeni iş birliği ve yatırım fırsatlarının geliştirilmesi hedeflenmekte olup, ikili ticaret hacminin STA’nın sağladığı yeni imkânlar ve Ukrayna’nın yeniden imar sürecinin yaratacağı fırsatlardan da yararlanılarak 10 milyar dolar seviyesine çıkarılması amaçlanmaktadır. Bununla birlikte, Gürcistan ile ticari ve ekonomik ilişkilerimizin geliştirilmesi hedefi doğrultusunda 21 Kasım 2007’de imzalanan STA 1 Kasım 2008’de yürürlüğe girmiştir. Anlaşma’nın yürürlüğe girişi ile taraflar arasında tüm sanayi ürünlerinin ithalatında uygulanan gümrük vergileri, miktar kısıtlamaları ile eş etkili vergiler kaldırılmıştır. Ayrıca, Türkiye-Gürcistan STA’sının ilave tarım tavizleri ile hizmet ticaretini kapsayacak şekilde genişletilmesine ilişkin 9 Eylül 2022 tarihinde imzalanan Ortak Komite Kararı (OKK) ve Protokol nezdinde ülkemizin iç onay süreçleri tamamlanmış olup, Gürcistan tarafının yürürlük işlemlerini tamamlaması beklenmektedir. Karadeniz’e kıyısı olan ülkelerle ticari ilişkilerimizin geliştirilmesi, ihracatımızın ürün ve pazar bazında çeşitlendirilmesi ve başta Samsun olmak üzere Karadeniz Bölgesi illerimizin bu pazarlardaki payının artırılması, Bakanlığımızın öncelikleri arasında yer almaktadır. Bu çerçevede Romanya ve Bulgaristan ile mevcut ticari ve ekonomik ilişkilerimizin daha ileri seviyeye taşınması; sanayi ürünleri, tarım ve gıda ürünleri, makine ve ekipman, otomotiv yan sanayii, yapı malzemeleri, lojistik, müteahhitlik hizmetleri ve dijital ticaret başta olmak üzere karşılıklı ticaret ve yatırım imkânlarının çeşitlendirilmesi hedeflenmektedir. Romanya, Türkiye’nin Avrupa Birliği üyesi ülkelerle ticari ilişkilerinde öne çıkan ortaklarından biridir. Ülkemizin 2025 yılında AB ülkeleri arasında en fazla ihracat gerçekleştirdiği dokuzuncu ülke olan Romanya ile ikili ticaret hacmimiz, 2025 yılı sonu itibarıyla 13,3 milyar dolara ulaşarak 10 milyar dolarlık hedefi aşmıştır. Türkiye-Romanya Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi Birinci Toplantısı’nda belirlenen 15 milyar dolarlık ikili ticaret hacmi hedefine ulaşılması, önümüzdeki dönemin temel hedefleri arasındadır. Romanya ile ticaretimizde ülkemiz lehine oluşan dış ticaret fazlası da bu pazarın ihracatımız açısından önemini ortaya koymaktadır. İki ülke arasındaki ekonomik ilişkiler yalnızca mal ticaretiyle sınırlı olmayıp yatırımlar, sanayi üretimi, müteahhitlik ve teknik müşavirlik hizmetleri ile dijital ticaret alanlarında da gelişmektedir. Türk müteahhitlik firmaları Romanya’da bugüne kadar 17 milyar doları aşan değerde projeler üstlenmiş olup Romanya, Türk müteahhitlik sektörünün Avrupa Birliği ülkeleri arasında en fazla faaliyet gösterdiği pazardır. Karşılıklı yatırımlar ve üretim bağlantıları da ticari ilişkilerin derinleşmesine katkı sağlamaktadır. Ayrıca dijital ticaret platformlarının Türkiye’deki ihracatçılar ile Romen üreticileri aynı pazarda buluşturması, firmalarımızın Avrupa pazarlarına erişimini kolaylaştıran yeni iş modelleri açısından önem taşımaktadır. Bulgaristan ile de ekonomik ve ticari ilişkilerimiz son yıllarda önemli bir gelişim göstermiştir. 2020 yılında 4,8 milyar dolar seviyesinde olan ikili ticaret hacmimiz, yaklaşık yüzde 75 artarak 2025 yılında 8,5 milyar dolara ulaşmıştır. İki ülke arasında belirlenen 2029 yılına kadar 10 milyar dolarlık ikili ticaret hacmine ulaşma hedefi doğrultusunda, mevcut ticari ilişkilerin derinleştirilmesi ve yeni iş birliği alanlarının değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Türk sermayeli 3.600’ü aşkın ticari işletme ve 70’in üzerinde üretim tesisiyle Bulgaristan’daki ekonomik varlığımız, iki ülke arasındaki üretim ve ticaret bağlantılarının gelişmesine katkı sağlamaktadır. Bulgaristan’daki Türk yatırımlarının stok değeri 439 milyon dolar düzeyindeyken Bulgaristan’ın ülkemizdeki doğrudan yatırımları 32 milyon dolar seviyesindedir. İki ülke arasında yürürlükte bulunan anlaşmalar da iş insanlarımızın hukuki güvence altında faaliyet göstermelerini desteklemektedir. Müteahhitlik ve teknik altyapı alanları, Bulgaristan ile ekonomik iş birliğimizin önemli boyutlarından birini oluşturmaktadır. Türk müteahhitlik firmaları Bulgaristan’da bugüne kadar toplam 2,3 milyar dolar değerinde 88 proje üstlenmiştir. Kara yolu, tünel, demir yolu, enerji santrali ve havalimanı projeleri başta olmak üzere altyapı yatırımları, Türk firmalarının deneyim ve kapasitesinin Bulgaristan pazarında değerlendirilmesi bakımından önemli fırsatlar sunmaktadır. Önümüzdeki dönemde bu alanlardaki iş birliğinin geliştirilmesi ve karşılıklı yatırımların artırılması hedeflenmektedir. Samsun başta olmak üzere Karadeniz Bölgesi illerimizin her iki pazardaki payının artırılması bakımından, bölgenin üretim ve ihracat kapasitesinin Romanya ve Bulgaristan’ın sektörel talebiyle daha güçlü biçimde eşleştirilmesi önem taşımaktadır. Bu çerçevede, Uluslararası Ticaret Merkezinin (ITC) verilerine göre Türkiye’den Romanya’ya başta demir-çelik çubuklar, ondan fazla kişiyi taşımaya yönelik araçlar, traktörler ve elektrik iletkenleri olmak üzere 3 milyar dolarlık bir ilave ihracat potansiyeli bulunmaktadır. Yine, ITC verilerine göre Türkiye’den Bulgaristan’a, başta ondan fazla kişiyi taşımaya yönelik araçlar, ayçiçeği tohumları, elektrik iletkenleri, traktörler ve beyaz eşya olmak üzere 1,8 milyar dolarlık bir ilave ihracat potansiyeli bulunmaktadır. Samsun’un liman altyapısı, ulaşım bağlantıları, sanayi ve tarımsal üretim kapasitesi; bölge firmalarının söz konusu pazarlara erişimini destekleyebilecek önemli avantajlardır. Bölgedeki üreticilerin sanayi ürünleri, tarım ve gıda ürünleri, makine ve ekipman, yapı malzemeleri ve lojistik hizmetleri gibi alanlardaki potansiyellerinin değerlendirilmesi, ihracatın artırılmasına katkı sağlayacaktır. Bu doğrultuda ihracatçı firmalarımızın hedef pazarlara ilişkin bilgiye erişiminin güçlendirilmesi, ticari heyetler ve ikili iş görüşmeleri aracılığıyla yeni iş bağlantılarının kurulması, sektörel fuar ve tanıtım faaliyetlerine katılımın desteklenmesi ve dijital ticaret kanallarının etkin kullanımının teşvik edilmesi önem taşımaktadır. Bakanlığımız, ilgili kurum ve kuruluşlar ile iş dünyası temsilcileriyle iş birliği içerisinde, Karadeniz’e kıyısı olan ülkelerle ticari ve ekonomik ilişkilerimizin geliştirilmesini; başta Samsun olmak üzere bölge illerimizin ihracatçı tabanının genişletilmesini, Romanya ve Bulgaristan pazarlarındaki paylarının artırılmasını ve yeni ticaret, yatırım ve hizmet ihracatı fırsatlarının değerlendirilmesini hedeflemektedir. Bu doğrultuda yürüttüğümüz hedef ülke çalışmaları, ülkelerin alım gücü, pazar büyüklüğü ve dışa açıklığı gibi makroekonomik göstergelerin yanı sıra ikili ve çok taraflı ticaret anlaşmalarımız, ticari diplomasi faaliyetlerimiz ve pazar çeşitlendirmesi analizlerine dayanmaktadır. 2026 yılında ihracatta belirlenen 60 hedef ülke arasında, Karadeniz’e kıyısı bulunan Romanya ve Rusya Federasyonu da yer almaktadır. Böylece bu ülkelere yönelik ihracat faaliyetlerini ilave desteklerle teşvik ediyor, Samsun ve çevre illerimizdeki firmaların da söz konusu imkânlardan yararlanmalarını destekliyoruz. Bölgeye yönelik çalışmalarımızın önemli bir bölümünü de fuar katılımları oluşturmaktadır. Bulgaristan, Romanya, Ukrayna, Rusya Federasyonu ve Gürcistan’daki fuarlara yönelik millî ve bireysel katılım destekleriyle firmalarımızın bölgedeki alıcılarla doğrudan temas kurmalarını sağlıyoruz. Bu organizasyonlar, ihracatçılarımızın ürünlerini tanıtmalarına, dağıtıcı ve tedarikçilerle görüşmelerine ve mevcut iş ilişkilerini geliştirmelerine imkân sunmaktadır. Bu kapsamda, 2026 yılında Rusya Federasyonu’nda 16 millî katılım organizasyonu ve bireysel katılımı desteklenen 71 fuar bulunmaktadır. Bireysel katılım kapsamında desteklenen fuar sayısı Romanya’da 13, Ukrayna’da 11, Bulgaristan’da 9 ve Gürcistan’da 4’tür. Ayrıca Bulgaristan ve Ukrayna’da birer millî katılım organizasyonu destek kapsamındadır. Söz konusu fuarlar, Samsun başta olmak üzere bölge illerimizdeki ihracatçıların yakın pazarlardaki ticari fırsatları değerlendirmelerine katkı sağlamaktadır. Öte yandan, fuar faaliyetlerini ticaret ve alım heyetleriyle tamamlıyoruz. Nitekim, Bakanlığımız koordinasyonunda ve Türkiye İhracatçılar Meclisi organizasyonunda 2025 yılında Bulgaristan’a, 2026 yılında ise Romanya’ya genel ticaret heyetleri gerçekleştirilmiştir.