Yeni Anayasa'da hangi maddeler değişecek? Neden değişecek?

Samsun Kent Haber köşe yazarı Ayperi Türkoğlu, Yeni Anayasa ile ilgili yazdığı köşe yazısında "İlk üç madde değişmeyecek! Tamam bunu öğrendik! Peki ne değişecek? Biraz da bunu konuşalım. Hangi maddeler değişecek? Neden değişecek? Yerine ne gelecek? Ve bütün bunlar hayatımızda neyi değiştirecek?" dedi.

Yeni Anayasa: İlk Üç Maddeye Dokunmadan Ne Değişecek?

Bir süredir yeni anayasa konuşuluyor. Anlaşılan o ki önümüzdeki dönemde bu konu daha çok gündemimize gelecek.

Medya ve İletişim eğitimi alırken hukukla ilgili dersler de görüyorum. Elbette anayasa hukuku ayrı bir uzmanlık alanı. Hukukçular tartışacak, anayasa hukukçuları yorumlayacak, siyasetçiler konuşacak. Ama “Ben hukukçu değilim, anlamam” deyip kenara çekilmek de bana doğru gelmiyor. Çünkü Anayasa bizim hayatımızı düzenliyor.

Yeni anayasa tartışması açıldığında ilk sorduğumuz sorulardan biri şu: “Anayasa’nın ilk dört maddesine dokunulacak mı?” Verilen cevap: “Hayır.”

Bu elbette önemli. Çünkü ilk üç madde Cumhuriyet’in temelini oluşturuyor. Cumhuriyet, demokratik, laik ve sosyal hukuk devleti, ülkenin ve milletin bölünmez bütünlüğü, Türkçe, bayrak, İstiklâl Marşı ve başkent Ankara…

Dördüncü madde de ilk üç maddenin değiştirilemeyeceğini ve değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğini söylüyor.

Buraya kadar tamam. Ama benim sorum bundan sonra başlıyor: İlk üç madde değişmeyecekse, yeni anayasada ne değişecek?

Ben neyin değişeceğini bildiğimi iddia etmiyorum. Tam tersine, bilmediğim için soruyorum. Değişmeyeceği söylenen ilk üç maddeyi sürekli konuşmak yerine, biraz da değiştirilmek istenen maddeleri konuşalım.

Hangi maddeler değişecek? Neden değişecek? Yerine ne gelecek? Ve bütün bunlar hayatımızda neyi değiştirecek?

Çünkü Anayasa ilk üç maddeden ibaret değil. Üstelik Anayasa’yı anlamak için bazen bir maddeyi değil, birden fazla maddeyi birlikte okumak gerekiyor.

Bugün hepimizin bildiği güncel bir örnek var. Cumhurbaşkanının yeniden aday olup olamayacağını neden tartışıyoruz?

101. madde açık: “Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.” Yalnızca bu hükme bakarsanız mesele bitmiş gibi görünüyor. 

Ama Anayasa 101. maddede bitmiyor.

116. maddeye baktığınızda başka bir hükümle karşılaşıyorsunuz: Cumhurbaşkanının ikinci döneminde TBMM seçimlerin yenilenmesine karar verirse Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabiliyor. Yani tek bir maddeyi okumak, anayasal düzenlemenin tamamını görmek için her zaman yeterli değil.

Bu örneği Cumhurbaşkanının yeniden adaylığı tartışmasına girmek için değil, hepimizin bildiği güncel bir konu üzerinden Anayasa’nın neden bir bütün olarak okunması gerektiğini göstermek için veriyorum.

İşte yeni anayasa tartışmasına da böyle bakmamız gerektiğini düşünüyorum. İlk üç maddeye elbette bakacağız. Ama orada durmayacağız.

Egemenliğin nasıl kullanılacağını düzenleyen 6. madde var. Eğitim ve öğrenim hakkını düzenleyen 42. madde var. Türk vatandaşlığını düzenleyen 66. madde var. Devletin idari yapısını düzenleyen 123 ve 126. maddeler var. Yerel yönetimleri düzenleyen 127. madde var.

Bunlar sadece birkaç örnek. Bu maddelerin değiştirileceğini söylemiyorum. Zaten mesele de bu: Hangilerinin değiştirilmek istendiğini bilmiyoruz.

Bunu sormak kimseyi suçlamak değildir. Peşinen niyet okumak da değildir. Bence vatandaş olmaktır.

“İlk üç madde değişmeyecek.” Tamam, bunu öğrendik. Şimdi biraz da neyin değişeceğini konuşalım.

Çünkü sonunda o Anayasa ile hepimiz yaşayacağız. Çocuklarımız da yaşayacak.

Anayasa yalnızca hukukçuların meselesi değildir.

Anayasa, vatandaşın meselesidir.