Samsun'da ruhsatları iptal edilen City Mall AVM'nin yapılış hikayesi!

Samsun'da ruhsatları iptal edilen Atakum ilçesindeki City Mall AVM ile ilgili tartışma sürerken, Samsun Kent Haber köşe yazarı mimar ve şehir plancısı Embiya Sancak, City Mall AVM'nin bulunduğu alana yapılış hikayesini yazarak, "İmar mevzuatındaki delik kurnazlıkla kapatıldı. Büyükşehir ve Atakum Belediyesi bile bile lades' dedi. Burada bay hile devreye girdi" dedi.

Samsun'da yapıldığı günden beri tartışma konusu olan Cıty Mall AVM'de dükkanlara tahliye tebligatı gönderilmesi ve alış veriş verkezinin ruhsatının da son olarak iptal edilmesi gündem olurken, Samsun Kent Haber köşe yazarı Embiya Sancak, City Mall AVM'nin yapılabilmesi için imar planlarında gerçekleştirilen değişiklikleri yazdığı köşe yazısında, hileli uygulamalara dikkati çekti.

ATAKUM CiTY MALL AVM'NİN HİKAYESİ-BÖLÜM 1 
Olay mahallinin Samsun Atakum Bölgesinin ilk imar planı olan 1967 planında imar planı hükmü kültür tesis alanıdır.

Samsun Belediyesinde üstendiğim İmar Müdürlüğüm ve Teknik İşler Başkan Yardımcılığım esnasında (1978-1984) imar planı değişikliği talepleri her defasında, hem Samsun Belediyesi ve hem de, plan değişikliği onama yetkisinin olduğu İmar Bakanlığı tarafından reddedilmiştir.

Nitekim 1980 tarihinde onanan Samsun Metropol Alan İmar Planında da, bu yerin plan kararı Kültür Tesis Alanı olarak korunmuştur. Esasen çok önemli olan husus 1967 imar planının imar uygulaması, 1979 yılında, Türkiyede yapılan ilk uygulamadır. Yollar açılmıştır, imar parselleri oluşmuştur. Bu alanın parselinin imar planı kararı, aynen kültür tesis alanı olarak kalmıştır.

Elbette bu hikayede mülk sahipleri haklıydı. İmar Planı Kararları, ya imar uygulaması ile, veya kamulaştırma yöntemi ile uygulanmalıydı. Ancak bir sorun vardı! Plan kararında planda önerilen kültür tesisini yapacak, devlet kurumu hangisiydi? 

Plan üzerinde Belediye Kültür Tesis alanı veya Kültür Bakanlığı Kültür Tesisi Alanı hüküm ayrıntısı yoktu. Bu konu şundan önemlidir. Resmi kurum yeri plan hükmü olan arazilerin, imar plan değişikliği yapılabilmesi için ilgili kurumdan izin alınması gerekiyordu. Bu konuda uygulamalar göstermiştir ki, Karayolları Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, DDY Genel Müdürlüğü, Milli Eğitin Bakanlığı çok ciddi ve tutarlı, kamu menfaatini kollayıcı davranmıştır.  Ancak başta belediyeler olmak üzere, Sağlık Bakanlığı, Kültür Bakanlığı, Tarım Bakanlığı imar planı hükümlerini korumakta ciddi ve tutarlı davranmamışlardır. Elbette ciddi davranmayan başka kamu kurumlar da vardır. Ancak burada adını yazdıklarım için Samsun için iyi örnekler vardır.

Bu paragrafı dedikodu olsun diye yazmadım! Olay yerimizle ilgili görüş veya olur verecek olan ve bu konuda ciddi olmayan belediye ve Kültür Bakanlığı olduğunu yazabilmek için temel bilgileri verdim. Sonuç olarak mülk sahipleri iki arada bir derede kalmışlardı. İstimlak et, 'param yok', planı değiştir 'Şimdi olmaz' veya, meşhur medyatik pazarlıklar 'Şöyle olursa böyle olur', 'Böyle olmazsa şöyle olur'

Tam bir puslu hava süreci burada da yaşanmıştır. Ülkemizde pek çok ve Samsun’da da bir kaç tane karışık işleri-sorunları çözmek müteahhitliği her dönem var olmuştur.

Bu tür müteahhitler pusuda bekler. Bunların partisi de olmaz. Her yol partisindedirler. Hedeflerine ulaşmak için uzun süre beklerler. Maddi manevi destek ortaklarını kervana katarlar. Bazen de çok fazla hayırsever faaliyetler yapıyorlar imajı doğması için, oyunlar tezgahlarlar.

Yerel ve merkezi yönetimlerle sıkı fıkı iyi ilişkileri ve güçlülük imajı için popüler medyatik işler yaparlar. Bu tür müteahhitlik organizasyonları için bazen de ölmüş eşek ararlar. Zorda olan arazi sahiplerinden, mülk toplarlar, küçük küçük hisseleri bile alırlar. Çünkü planları şeytanidir, hedefleri büyüktür. 

İşte Atakum bu tür teşebbüslerin oyun sahası haline gelmiştir! Atakum sahil şeridinde kent silüetini bozan iki bloğu, belediyenin bir imar saflığı kararı ile, müktesep hak faslından yaptı. Peşine Samsun kamuoyunda çok tartışılan Atakum sahilinde, ilk AVM böyle bir oyunla ortaya çıktı. Atakum plan nüfusu bir milyon yüz bin ve deniz kenarında geleceğin büyük Samsun’u burasıdır. Bu nedenle ne pahasına olursa olsun, haksız rant için Atakum’da her yol geçerlidir. 

Her yolun mübah olduğuna her zaman maalesef devlet yönetimi ve kararları neden olmuştur. İşte size Atakum Meteoroloji Arazisinin satışı ve imar planı karaları. Burada da sahilde AVM yapılacak. Devletin merkezi ve yerel yönetimleri bu projenin önünü açtı.

Gelelim konumuza City Mall dedikleri sahte AVM şöyle doğdu. Burada da sıkı fıkı ahbap çavuş ilişkisi işi kotardı. Yıl 2018; pazarlıklar sonucunda çok masum gibi görünen, bir imar planı değişikliği onaylanır. Şehirde çok fazla olan bir imar planı kararı. Zeminde dükkanları ve üst katlarda ofislerin olacağı bildiğimiz ticaret adası, çok masum gibi görünen bir karar.

Böyle bir imar plan hükmünün uygulamasında ilçe belediyesi yetkilidir. Yani, inşaat ruhsatı ile projeye uygun yapılması halinde, yapı kullanma izin belgesi verecek olan idare Atakum Belediyesidir. Ahbap çavuş ilişkisinin etkili olduğu bir durumda burada, bile bile lades yöntemi uygulandı.

İmar mevzuatının açık verdiği delik kurnazlıkla kapatıldı! 'Bay hile' devreye girmişti. Ticaret adasında dükkan ve büro yapılabilirdi. Ama imar planında binanın projesinin nasıl yapılacağına dair net hüküm yoktu. Zaten imar plancılığında böyle bir gösterim de yoktur. Mutlak surette belediye ile şifahen istişare ederek 'Ben buraya AVM yapacağım ne dersiniz' demiştir. İmar planı kararı bürolar ve dükkanlardı. Yani ticaret adası...

Alış veriş de ticaretti. Ofis kullanımının plan gösterim bölgeleme türü de ticaretti.

Atakum City Mall olarak isimlendirilen kütlenin yapımı, belediye ve yapımcının ticaret ortaklığı değil ama, ruh ortaklığıdır. Önce Atakum Belediyesi sonra da Büyükşehir Belediyesi bu işe 'Bile bile lades' demişlerdir. 

Makalenin ikinci bölümünde macera romanımızın yayını sürecektir. Bu çirkin ortaklığın Samsunlu’ya olacak maliyetleri de yazılacaktır. Saygılarımla...

Not: Yazılarım Samsun Kent Haber'de devam ediyor. Ara vermiş olmamın iki nedeni vardır. Yazın köyüm ve yaylamdaydım. Doğum yerim Göneşara Yerleşimi tarihini yazıyorum. Şimdi de Ankara’da yaşıyorum, torunlarıma okul servisi hizmeti veriyorum. Arşivimin tamamı yanımda değil. Fiili arşivi taşıyamam. Dijital arşivi de başına bir hal gelir korkusu ile, gezdiremiyorum. Ancak yazı konum mimarlık ve şehircilik olduğu zaman, Mimarlar Odası Samsun Şubemizden belgeleri talep ediyorum, bana ulaştırıyorlar. Zaten bu konu 2018 yılından bu yana Mimarlar Odasında uzman kurulumuz olan ÇED komisyonunda gündemime en sık gelen olaydır.