Samsun Gazi Devlet Hastanesi ve Millet Bahçesi! Nasıl yapılmalı?

Samsun Kent Haber köşe yazarı Mimar ve Şehir Plancısı Embiya Sancak, Samsun'da yıkılarak yerine Millet Bahçesi yapılacağı gündeme gelen Gazi Devlet Hastanesi ve İlkadım Devlet Hastanesi ile ilgili tartışılan meseleyi yazdı, nasıl yapılmalı, ne yapılmalı tek tek anlattı.

Sayın vekil Mehmet Muş ile hemşerilik bakımından, aynı ilçenin insanıyız. İktidarda bulunan partinin TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Başkanı olarak, vekili olduğu şehre sağlayacağı faydalar bakımından, etki edebilecek ve sorun çözücü olabilecek görevdedir.

Bu durum Samsun için şanstır. Ancak Samsun kent sorunları kendisine doğru olarak mı aktarılıyor, yoksa siyaset gözlüğü ile bakılarak ve kendi siyasi  hedeflerinin süzgecinden geçirildikten sonra mı, uygulamaya konuluyor, bu nazik durum tam olarak net değildir!
 
Sayın vekil bilmelidir ki; Samsun, İlkadım kentinin yapılı alan sorunları; emirle, siyasetçi gruplarında karar verilebilecek, şehircilik ilmi tatbik edilmeden, sadece parasal kaynak bulmakla çözülemez!

Gerekçelerimi şöyle sıralayacağım;
Öncelikle sorunların kapsamında yer alan, kentsel ulaşım gibi çok karmaşık ve zor olan sorunu konuyu çözebilmek için, olan şehircilik ilmine ve bu ilimin uzmanlarına kulak vermek gerekir. Siyasi partiler ve siyasetçiler Demokratik Parlamenter Sistemin vazgeçilemez değerleridir. Ancak, doğru belediyecilik, şehircilik, ulaşım plancılığı, kentsel yönetim ve kentin vatandaşlarının sosyo-kültürel alışkanlıkları ve ihtiyaçları, bilimsel metotlarla araştırılarak hazırlanan raporlara göre, siyasetçiler siyasi tercihlerinin sıralamasını yaparlar.  

Sayın Samsun vekili! 
Şu hastaneyi yık, şuraya yap, bu yolu şöyle yap, ben size merkezi bütçeden kaynak temin ederim, demekle bu konuda çok doğru uygulama yapılmış olmaz! Sayın vekil demen gerekirdi ki; Samsun’un metropol alanında başta ana ulaşım aksları ile toplu ulaşım çeşitlerinin, yeniden doğru şekilde planlanabilmesi için havaalanından – Taflan sonuna kadar olan Samsun Metropol alanında, önce her ölçekte planları revize edeceksin, peşine Samsun Ana Ulaşım Planı Raporunu gözden geçirerek yenileyeceksin.

İşte bu çalışma aşamasında, bu konunun uzmanı olan meslektaşlarım yepyeni gelecek Samsun için, vizyon olan Metropol Alan İmar Planını hazırlayacaklar. Bu çalışma esnasında kent için gerekli olan, kamusal alan düzenlemeleri, kentsel dönüşüm stratejik planı kararları, olması gereken büyüklük ve konumda çözüm öneriler hazırlanacaktır.

Bu yönteme bütüncül plan çalışması denir. Hani sizin başkanı olduğunuz komisyon ülke için dengeli bütçe yapıyorsunuz ya, aynen bunun gibi! Bütüncül Samsun İmar ve Ulaşım Ana  Planı da, böyle bir plan çalışmasıdır. Ülkenin TBMM'sinde Plan ve Bütçe Komisyonu başkanının, olabilirlik raporu olmadan; sadece iktidar partisinin yerel organlarının ve belediyesinin isteği ile 'Gazi Devlet Hastanesi yıkılsın, yerine Millet Bahçesi yapılsın, hastane ise 100. Yıl Bulvarı üzerindeki hastane sahasında yapılsın' söylemi dile getirilirse, ben de kinaye ve eleştiri yaparak "Nereden bildin sayın çok büyük uzmanlar önerinizin en doğru olduğunu" demek hakkına sahip olurum.

Neden mi; Biraz da kızgınlıkla bu makaleyi yazdım. Bir atasözümüz vardır;
'Yüz kere ölç bir kere biç'

Yani plansız, hedefsiz, akşam yat sabah kalk şu işi şöyle yapın demekle, doğru iş yapılmaz! Kamu kaynaklarının kullanılmasında israf oluşur. Yapılan yatırımlar, yanlış yer seçimi sebebiyle atıl durumda kalır!

Şimdi somut olayları anlatayım;
Birileri size  demişki- büyük ihtimalle; "Gazi Devlet Hastanesini yıkalım. Çok fazla kamu oyu baskısı gelince, bir manevra daha yapılarak kulağa hoş geldiği ve güzel iş olduğu için, yerine Millet Bahçesi yapalım."

Hani yani adında millet var ya, ismi de sempatik bu nedenle oy toplar, tepkiyi azaltabilir. Halbuki ki Millet Bahçesi şehircilik mevzuatına göre, evrensel tabir ve kullanım kararı olan, aktif yeşil alandır. Yani parktır! Bu park kullanımına siyasi reklam misyonu yüklemek, çok doğru davranış değildir. Acizliktir!

Gerçi siyasi reklam dahi olsa, güzel hizmettir. Fakat kentin yapılı alanındaki tüm sorunları düşünürsek, hemen karar verilebilecek iyi işlerden de değildir!

Neden mi böyle yazdım; Siyasetçi değilim, ama siyaset de kötü bir iş de değildir! Bütün mesele İlkadım ve Samsun için bütüncül düşünmemek ve planlamamaktan kaynaklanıyor!

Bu kentin en acil ve önemli iki sorunu vardır!
Birincisi; Taşıt trafiğinde oluşan kabul edilmeyen, standartları aşan yoğunluktur. Sebeplerden biri nüfusa göre, yol alanlarının çok az olmasıdır. Diğeri ise ana taşım yollarında iyi işleyen, çok düzeyli kavşak yapılarından kaçınılarak yapılmamasıdır.

İkincisi; Mevcut yapı stoğunun işlevsel ve fiziksel olarak, çok fazla eskidiği için ve bazı yapılı alanların jeolojik yapısı gereğince, riskli alanlarda bulunmasına çare olarak, kentsel dönüşüm yapılması ihtiyacıdır. Şimdi kızgınlıkla yazmaya devam edeyim! Biraz da kinaye yapacağım...

Gazi Devlet Hastanesi yıkılsın, planı kamuoyuna aktarıldı. Anında yüksek oranda vatandaş tepkisi geldi. Hemen yeni mesaj oluşturuldu!

"Tepki vermeyin, yenisini yapacağımızı söylemeyi unuttuk" dediler.
"Hem sonra sizin mahalleye ve Gazi Hastanesi yerine Millet Bahçesi de  yapacağız" Bu vaad de planın bonusu oldu!

"Bak ismi de ne güzel Millet"

Gerçi hangi millet olduğu da, belli değil ya! Türkiye Millet Bahçesi de diyebilirler korkarım!

Size 100. Yıl Bulvarı üzerinde, mevcut Sağlık Bakanlığı arazilerinde 700 yataklı İlkadım Hastanesi de yapacağız, hem de 18 kat"

Böyle duydum ve kocaman yuh çektim!

Yuh çekmemin nedeni hastane burada gerekmez diye düşündüğüm için değil!
 
Böyle yüksek kapasiteli hastaneyi, hangi ihtiyaca göre, hangi sorunsuz ulaşım imkanlarına göre, hangi zemin yapısına göre ve pek çok teknik araştırma yapmadan nasıl ve hangi kafa ile öneriyorsunuz! Bu nedenle elbette yuh çekilir!

Bu endişeme rağmen, Sağlık Bakanlığı teknik danışmanlık kadroları böyle bir hata yapmaz. Zaten burası çok zor bir arazidir. Arazinin biçimine  topoğrafyasına, jeolojisine ve ulaşım imkanlarına göre, buraya has özel proje  düzenlerler. Ülkemizde hastane projesi çizen bir mimar olarak, Sağlık Bakanlığı kurallarına güvenirim.

Samsun Kamuoyunu bilgilendirmek benim mesleki ve Samsunculuk görevimdir! 

1- Mevcut Samsun Gazi Devlet Hastanesinin işlevsel ve fiziksel durumu itibariyle hastane olarak kullanmak özelliğini kaybetmiştir! Zaten önceki gece hastanedeydim. Mimar ve hasta olarak gözlem yaptım. Zaten bu hastane mahallemdedir. Anam ve babam burada rahmetli olmuştur. Anılarım dahi olsa, ben bilimle ve teknikle yoğrulmuşum .
 
2- Bu hastanenin, Samsun kenti için 1957'den beri SSK Hastanesi olarak simge değeri vardır. Ancak fonksiyonel ve fiziksel eskime gerçeği, bu binanın da başına gelmiştir.

3- Yıkarak yerine park yapmak fikri, temel görüş olarak iyi düşüncedir. Yani 1870'lerde Rum vatandaşların ve Rum bankerlerin arazisini, Müslüman halktan satın alarak; Rum-Ermeni Mezarlığı yeri olarak cemaatlerine hibe ettikleri  arazidir.  

4- 100. Yıl Bulvarı ile kısmen Lise Caddesi cepheli, Sağlık Bakanlığı mülkiyetinde olan mevcut hastane, kamusal alanının Diş Hastanesi korunarak diğer kısımlarında, İlkadım Hastanesi yapılması konusu tartışılmaya başlanılmıştır. İlkadım Hastanesi yapılması görüşü ve talebi isabetlidir. Yeri, 100. Yıl Bulvarı üzerinde bulunması doğru olmakla birlikte, hastanenin oluşturacağı ilave taşıt ve yaya trafiği, bulvarı kullanılamaz hale getirebilir.  100. Yıl Bulvarını kesen tüm caddelerde, çok yüzeyli kavşak düzenlemeleri yapılmalıdır. Ancak bu bulvardan geçen Samsun’un Ana Su İsale hattı, zemin altını da kullanan çok düzeyli kavşak düzenlemesi yapılmasını engellemektedir. Tramvay gibi demir tekerlekli toplu taşım sistemi de yapılamamaktadır. Bu nedenle 100. Yıl Bulvarında örnekleri Japonya’da olan Monoray sistemleri bile zamanında gündeme gelmişti.

5- Peki ne yapacağız elimizde arsa ve ulaşım olarak uygun gibi görülen, 100. Yıl Bulvarı üzerinde önerilen bu yer var. Gazi Hastanesi arazisi uygun olmakla birlikte, bina işlevselliğini kaybederek fiziki eskimeye uğramıştır. Elbette  en doğru seçenek, Gazi Devlet Hastanesi arazisinde yeni Samsun İlkadım Hastanesi yapmak gibi gözüküyor. Ancak mevcut yerinde ana toplu ulaşım imkanı ideal değildir. Elbette çözümü de vardır. 100. Yıl Bulvarından yeni bir yol ile bağlantısı sağlanması mümkündür.

Sadece eline kalemi al, düşün, çalış, bulursun! Ben çalıştım ve çözümü buldum.  Diyelimki bu önerimi tercih etmedin. İllaki Diş Hastanesi bölgesindeki arazilerde yeni hastaneyi yapmakta kararlısın veya inat ediyorsun.

Öyle yağma yok! Samsunluyu trafik çilesi çekmeye mahkum edemezsin. 

Birinci şartımız, 100. Yıl Bulvarından transit geçişleri azaltmak için yeni yatay gelişen yollar yapacaksın

Mevcut 100. Yıl Bulvarında trafik akışkanlığını arttırmak için, su isale hattının engel olmadığı kavşaklarda, çok düzeyli kavşak düzenlemesi yapacaksın. 
Bilhassa ve özellikle:

Liman kavşağı bölgesinde 100. Yıl Bulvarı ile 2'inci Bulvarın kavşağında, rampadan da yararlanarak, çok düzeyli kavşak çözümü ile kentin güney kesimlerine olan trafiği, ikinci bulvara verilmesini teşvik edeceksin. Böylece zaten yaptığın ve çok doğru olan Gençlik Parkı yeni kavşak düzenlemesini destekleyeceksin.

Samsun için olmazsa olmaz yapılacak, acil ulaşımı iyileştirme işi, mevcut Barış Bulvarı'nın genişliğinin arttırılmasıdır. Şu anda dar olan, Barış Bulvarında  yapmaya çalıştığın Kentsel Dönüşüm bu nedenle yanlıştır. İsterseniz belediyenin hazırlattığı 2021 Yılı Samsun Ana Ulaşım Planı Raporundaki ilgili yerleri okuyunuz. Elbette burada düzenlenecek çok düzeyli kavşak çözümün, su isale  hattı engeli sebebiyle, bir imar adasının kamulaştırılması gerekmektedir.

Mevcut Ağabali Köprülü Kavşağında, Ağabali Caddesinin güneyine trafik yönlendirmede kullanabilmen için, buradaki eski pazar yeri arazisinde, tam ve profesyonel bir ulaşım projesi yapabilirsin

Lise Caddesi ile 100. Yıl Bulvarı Kavşağı, köprülü kavşak türünde yeni hastane projesi ile uyumlu, viyadük çözümlü bir çalışma yapılmadan burada hastane önerilemez

Gelelim 100 Yıl Bulvarı – Mevlana Caddesi kavşağına; Burada aslında çok yüzeyli kavşak düzenlemesi, çok basit olarak yapılabilirdi. Ancak burada su isale hattı doğru iş yapmaya engeldir. Yine de üzerinde titizlikle çalışılırsa, çözüm bulunabilir.

Hem 100. Yıl Bulvarı ve hem de Atatürk Bulvarında taşıt trafiğini azaltmak için, transit geçişlerin yeni yapılacak ana yollara sevk etmekle mümkün olur.

Bu amaçla Samsun Ulaşım Ana Planında, tünel olarak önerilen yeni toplu taşıma hattının, tünel olarak değil de yüzeyde 2. Bulvarı kullanarak, bu bulvarı genişleterek, geometrisini ıslah ederek, tünel ile viyadük yapılmasından da kaçınmayarak 'KALKANCA PLATOSU YOĞUN KONUT ALANINIDA' besleyerek, Kürtün Vadisinden, Anadolu Bulvarına bağlanabilirsin. 

Samsun Büyük Şehir Belediyesi, İlkadım Belediyesi, Karayollarını da devreye sokarak,  Çevre Yolu olarak idari statüsü olan, gelecekte Samsun İç Çevre olacak olan, mevcut Çevre Yolunun Mert ırmağı- Sırt çıkışı, Sırt ile Kürtün Irmağı iniş ve çıkışında, mevcut yol izine ikişer şerit ilave edilerek, tırmanma şeritler derhal yapılmalıdır. 

Mantık şudur;
İlkadım'dan transit geçmek isteyen, özel ve tüm araçların sürücülerinin daha rahat yolları yönelmesini sağlamaktır

Sayın okurlarım;
Samsun İlkadım'da kabus derecesinde taşıt trafiği sorunu vardır. Elbette yeni hastane yapalım.  Ama bu hastane öyle 700 yataklı olmaz, teklif dahi edilemez. Sohbeti dahi gülünç durum yaratır. Samsun, İlkadım Kent Hastanesi yapılacağı konuma göre, üç kilometre uzaklıktan çok yoğun poliklinik ve acil yardım talep eden vatandaşların sıklıkla, uğrak yeri olacaktır. Yani kısmen Canik ile çoğunlukla İlkadım'ın kentsel yapılı alanında yaşayan insanların sağlık durağıdır. Vazgeçilemez hizmettir. Bu hastane trafik sıkışıklığına tahammülü olmayan sağlık kurumudur. Acemice ve basit düşünülmemelidir. 

100. Yıl Bulvarı üzerindeki kamusal alanda yapılabilir. 

Öncelikle hastaneye ulaşımı sağlayacak 100. Yıl Bulvarında, yeni ve doğru düzenlemeler yapılmalıdır! Hastane binası ile bulvar hattı arasında üç adet apartman vardır! Bu binalar burada kalacaksa, burada hastane yapılamaz! 

Benden bildiğimi yazmak, kamuoyundan söylediklerime destek beklerim.
Hoşçakalınız. Saygılarımla.