Samsun için Gülsan prestij merkezi olacak önerilerime kulak verilirse!

Samsun'da Kentsel Dönüşüm kapsamına alınan Gülsan Sanayi alanında yapılacak turizm ve ticaret merkezini yazan Samsun Kent Haber köşe yazarı mimar ve şehir plancısı Embiya Sancak, "Samsun Büyükşehir Belediyesi önerilerime kulak verirse Gülsan bölgesi, Samsun için prestij merkezi olacak" dedi.

Samsun Kent Haber köşe yazarı mimar Embiya Sancak, Mert Irmağı deltasının geçmişi ve bölgede eski yıllarda bulunanları ve Gülsan Sanayi alanı bölgesinin tarihsel değişimini yazdı.

Bataklıktan tuğla üretimine, tuğla üretilirken kenevirden urgan üretimine, Canik Rahvan Atları koşu alanı hipodromunundan, eş zamanlı Samsun Panayırına...

Bir süre sessizlik ve boşluk. Birden sahilinde Rusların sürgün ettiği Kafkaslar, Osmanlı vatandaşı Çerkezlerin acılı-hüzünlü dram sahası!

Gene bir süre sessizlik ve tekrar boşluk!

Ve ilk Samsun Teyyare meydanına...

1886 Samsun’un ilk imar planında plan dışında, uzun süre kötü ve kokulu kullanıma layık görülen, Mert Irmağı kenarında Samsun mezbahası.

Şehre göçererek gelen ve kentin fakirlerinin derme -çatma gecekonduları bölgesi!

Fakirliğin çilesi yetmezmiş gibi, zamanla vuku bulan Mert Irmağı sularının taşkın sahası...

Bütün bu olumsuzluklara rağmen yine de vazgeçilemeyen bir coğrafya.

Çünkü Doğu Karadeniz’e ve Canik’in güney sahasına, Samsun kentinden yollar buradan geçmek zorundaydı. İlk köprüler burada yapılmalıydı.

Demir yollarının burada yer almasının topografik zarureti vardı. Samsun kentinin doğal içme suyu kaynağı da yoktu, Ya üç adet kent içi pınardan veya Kocadağ’dan gelecek içme suyundan yararlanılacaktı. Ama asla kâfi gelmiyordu. 

Samsun nüfusu 1860 ile 1890 arasında 3 binden, 15 bine çıkmıştı. Bu kente su temini için Mert Irmağı sularına müracaat edildi. Günümüzdeki Ataköy altından Subaşına kadar, kısmen kapalı çoğunlukla açık kanal yapıldı. Yabancı seyyahların yazdığı gibi, güzel görünümlü Mert Irmağı bu defa kente suları ile hayat vermişti.

Peki benim mesleğim olan kentsel planlama ile ilgili, neler düşünülmüştü. Yazayım;

1-İlk İmar Planı olan 1886 planında plan dışı idi.

2-Samsun Belediyesi meclis kararlarından ve Aks-ı Sada Gazetesinin haberlerinden öğreniyoruz ki, Samsun’u yönetenler 1830'lu yıllarda, kent içinde dağınık olan atölyeleri kaldırmak istemiş. Önerdikleri yer ise, 1890 ile 1930 arasında doldurulan ve kurutulan bataklık olan, günümüzdeki Liman Kavşağından Fener burnuna kadarki Kalyon burnu kıyısı idi.

Herhangi bir karar alamadılar ve uygulama olmadı. Nihayet 1941 yılında Samsun için ikinci imar planı çizimi süreci başlatıldı. Şartname hazırlandı. İhtiyaç programı yapıldı. Yarışma yöntemi ile, imar planı elde edilmesi kararı alındı. Sunum tarzı ve ölçeğine bakıldığında, bir nevi Nazım İmar planı düzenleme yarışmasıydı.

Bu imar planı üzerinde yaptığım araştırma çalışmaları, aşağıda verilmiştir.

GTT: Güncel Samsun Gülsam Ticaret Turizm sahası kısaltmasıdır 

Güncel Gülsam Ticaret Turizm sahasında 2. Ödül sahibi yüksek mimar Semih Rüstem Temel. Güncel makale konumuz olan Gülsam sahasına isabet eden konum için, spor alanı ve hipodrom alanı önermiş.

3. ödül sahibi yüksek mimar Asım Kömürcü ise, Havaalanı ve Hipodrom plan kararı vermiş.

Birinci satın alma ödül sahibi yüksek mimar Muhittin Binan'da çok açık ve net olarak, Hipodrom ve Havaalanı imar planı kararı verilmesini teklif etmiş.

İkinci satın alma ödülü sahibi olan yüksek mimarlar Ahsen Yapanar ve Asım Mutlu meslektaşlarım ise, daha farklı fiziki sahayı kullanmayı önererek güncelde çevre yolu ile Ordu yolu arasının tamamında, Havaalanı ile spor alanı önermiş.

Bu bilgileri verdim. Ama okuyucunun şöyle diyeceğini de duyar gibiyim;

"Bana ne. Cebime ne giriyor ve ne çıkıyor ben ona bakarım"

 Merak edilmesin bu makaleden kimseye menfaat zararı gelmez. Gelecek neslimizin, bu gibi konularda araştırma yapmasına kapı açar.

Zaten 1941 Samsun İmar Planları çalışması sonuçlanmadı. İkinci Dünya Savaşı esnasında her şey durdurulmuştu. Buna rağmen, bu sahada 1966 yılına kadar at koşusu etkinlikleri yapıldı. Teyyare meydanı da düzenlendi. Mert Irmağı kenarındaki, harman tuğlası atölyeleri tüm bölgemiz için üretim üssü olarak ekonomiye destek oldu.

Amacımı bir kere daha tekrarlayım.

Gerçekten de Gülsam bölgesel ve kentsel turizm ticaret bölgesi, Samsun için prestij merkezi olacak. Elbette Samsun Büyükşehir Belediyesi önerilerime kulak verirse. Ama, mal sahibi vatandaşı memnun ederse, itirazlara sebebiyet vermezse... Devam edecek. Saygılarımla.