Yeşilyurt AVM

Samsun Büyükşehir Meclisinin iradesi parmak kaldırmaya indirgenince!

Samsun Kent Haber köşe yazarı mimar İshak Memişoğlu, yazdığı 'Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin iradesi parmak kaldırmaya indirgenince' başlıklı köşe yazısında, Samsun Büyükşehir Belediye Meclis toplantısında başkanvekili Nihat Soğuk'un daire başkanlarının toplantıyı terk etmesi üzerine söylediği, "Büyükşehir Belediye Başkanımız burada olsaydı herhalde hiçbiri buradan ayrılmazdı" şeklindeki sözleri ile birlikte Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin genel durumu ile ilgili analiz yaptı. 

SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİNİN İRADESİ PARMAK KALDIRMAYA İNDİRGENİNCE

Samsun Büyükşehir Belediye Meclisi Başkanvekili Sn;Nihat Soğuk, bütçe görüşmeleri bitmeden salondan ayrılan daire başkanlarına sitem etti. Kendi bütçeleri görüşülürken meclis üyelerinin gösterdiği sabrı onların da göstermesini beklediğini söyledi. Ardından şu cümleyi kurdu: “Büyükşehir Belediye Başkanımız burada olsaydı herhalde hiçbiri buradan ayrılmazdı.”

Soğuk’un bu sözleri, benim uzun zamandır meclisin çalışma biçimine ilişkin dile getirdiğim eleştiriyi adeta teyit ediyor. Daire başkanlarının, bütçeleri görüşülürken salonda kalmaları gerektiği konusunda kendisine katılıyorum. Fakat o gün kimin salondan ayrıldığı kadar, salonda kalan meclis üyelerinin önlerine gelen dosyaları hangi koşullarda görüşüp karara bağladığına da bakmak gerekiyor.

Ben ne diyordum? Samsun halkının oyuyla seçilen meclis üyeleri, önlerine gelen dosyaları oylamadan önce araştırmalı, incelemeli, gerekirse yerinde görmeli. İktidarın da muhalefetin de üyeleri, teklifi hazırlayan birimden gerekçesini istemeli, konuya vakıf olduktan sonra görüşünü açıkça söylemeli. Bir imar değişikliği görüşülüyorsa, önerilen yapı yoğunluğunun çevredeki yollara ve altyapıya ne yük getireceğini sormalı. Bir bütçe görüşülüyorsa, geçen yıl ayrılan ödeneğin ne kadarının harcandığını, hangi işin tamamlandığını, hangisinin niçin kaldığını öğrenmeli. Samsun halkı, seçtiği üyelerin hangi gerekçeyle el kaldırdığını böyle anlayabilir.

Peki üyeler bu incelemeyi ne zaman yapacak? Benim takip ettiğim meclis çalışmalarında üyelerin gündeme ilişkin yeterince bilgilendirilmediğini, gündem eklerinin zamanında ulaştırılmadığını görüyorum. Belgeler gönderildiğinde bile toplantıya kalan süre çoğu kez dosyayı okumaya, önceki kararlarla karşılaştırmaya ve sorularını hazırlamaya yetmiyor. Hele konu bir imar planı değişikliğiyse, üyenin mevcut planı ve yeni teklifi yan yana koyup neyin değiştiğini, bu değişikliğin çevresini nasıl etkileyeceğini incelemesi gerekir. Bu imkânı üyeye vermeden dosyayı oylamaya getirdiğinizde, meclisin sağlıklı çalışmasını daha görüşme başlamadan güçleştirirsiniz.

Üstelik mesele yalnızca belgelerin geç gelmesi de değil. İncelediğim kimi imar planı tekliflerinin hazırlanışını Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’ne uygun bulmuyorum. Bazı dosyalarda plan açıklama raporunun geçiştirildiğini görüyorum. Bir kullanım kararının neden değiştirildiği, önerilen yoğunluğun hangi verilere dayandığı ve değişikliğin yakın çevreye etkisi raporda açıklığa kavuşturulmamışsa, üye kararını neye dayanarak verecek? Böyle bir dosyada yapılması gereken, eksikleri gidermeden oylamaya geçilmemesidir.

Benim sıkça tanık olduğum manzara ise şu. Belediye birimlerinin hazırlayıp gündeme getirdiği teklifler, özellikle iktidar ve ortağına mensup üyelerce, çoğu kez salonda bir görüş dile getirilmeden kabul ediliyor. Arada söz alıp görüş bildirenler elbette var. Fakat izlediğim görüşmelerde bunlar istisna olarak kalıyor. Teklif başkanlıktan geldi diye kabul oyu baştan belliymiş gibi davranıldığında, seçmenin üyeye verdiği karar yetkisi fiilen başkanlık makamına bırakılıyor. Dönemin başında sessizce varılmış bir mutabakat olduğu izlenimini doğuran da bu tutumun tekrar etmesi.

Bütün bunlar, oturumu yöneten başkanvekilinin gözü önünde yaşanıyor. Sn; Nihat Soğuk, eksik bir dosyanın tamamlanmasını isteyebilir, bir teklif oylanmadan önce üyeleri görüş bildirmeye çağırabilir, cevapsız kalan sorular için ilgili birime söz verebilir. Benim izlediğim kimi oturumlarda ise Soğuk’un, tartışmalar yeterli olgunluğa ulaşmadan ve görüşülen hususlar açıklığa kavuşmadan oylamaya geçtiğini gördüm. Sayın Nihat Soğuk’un, gündem maddelerine itiraz eden ya da farklı görüş bildiren muhalefet üyelerine zaman zaman tahammülsüz davrandığına da tanık olduk. Oturumu yöneten başkanvekilinin görevi, hangi gruptan gelirse gelsin her görüş ve öneriye eşit mesafede durmak, üyelerin sözünü tamamlamasına ve itirazının gerekçesini ortaya koymasına imkân vermektir. Meclisin bir istişare makamı olarak çalışması, farklı görüşlerin oylamadan önce açıkça dile getirilebilmesine ve tartışılabilmesine bağlıdır.

 Bugün daire başkanlarından meclise saygı bekleyen başkanvekilinin, yönettiği oturumlarda üyelerin görüş ve itirazlarına ne kadar yer açtığına da bakmak gerekir.

Bir daire başkanı, hazırladığı bütçenin gerekçesini açıklamak, geçen yılın harcamaları hakkında bilgi vermek ve üyelerin sorularını cevaplamak için salonda bulunur. Fakat bir bürokrat, kendisine soru yöneltilmeyeceği ve getirdiği bütçenin iktidar ile ortağının oylarıyla geçeceği kanaatine varmışsa, sonuna kadar kalmayı gerekli görmeyebilir. Salondan ayrılanların ne düşündüğünü bilemem. Ama meclisin çalışma biçiminin onlara böyle bir izlenim vermesini yadırgamıyorum.

Soğuk, Sn; Halit Doğan orada olsaydı daire başkanlarının salondan ayrılmayacağını söylerken kendisinin de belediye başkanını temsilen o koltukta oturduğunu hatırlattı. Bu sözlerde bir alınganlık sezdim. Bana göre bu sitem, gündem eklerinin zamanında verilmemesi, eksik dosyaların görüşülmesi ve üyelerin hazırlanmaya fırsat bulamadan oy kullanması yanında hafif kalıyor. Daire başkanlarının salonda kalmasını gerektiren şey, karşılarında Samsun’un bütçesini görüşen seçilmiş bir meclisin bulunmasıdır. Meclisin ağırlığını da o koltukta kimin oturduğundan çok, üyelerin sorduğu sorular ve verdikleri oyun gerekçesi belirler.

Benim gözümde o gün yaşanan, malumun ilanıydı. Salonda kalan iki daire başkanına teşekkür etmek yerindeydi. Bir sonraki bütçe görüşmesinde asıl görmek istediğim, bütün daire başkanlarının soruları cevaplamak üzere yerlerinde oturması ve meclis üyelerinin de o soruları sorabilecek kadar hazırlıklı biçimde salona gelmesidir. Bunun ilk adımı, görüşecekleri dosyaları eksiksiz ve zamanında önlerine koymaktır.