Sürekli unutuyorsanız sebebi B12 eksikliği olabilir!

Samsun Kent Haber köşe yazarı Prof.Dr. Zafer Şahin, B12 eksikliği ile ilgili yazdığı köşe yazısında, "Ben bir şey unuttum ama neydi diye kendi kendinize sürekli soruyorsanız, sürekli unutkanlıklarınız varsa, sebebi B12 eksikliği olabilir" diyerek, B12 eksikliğinin sebepleri ve belirtilerini yazdı.

 
“Ben Bir Şey Unuttum Ama Neydi?” Türünden Sürekli Unutkanlıklarınız Varsa B12 Eksikliği Yaşıyor Olabilirsiniz!

Yaşımızla ilişkili olarak hepimiz bazen unutkanlıklar yaşayabiliriz. Bu sonrasında telafi edilebiliyorsa normal kabul edilebilecek bir durumdur. Bununla birlikte, sık sık bir cümle kurarken aniden durmak, dolaba niye gittiğini unutmak, telefonda söyleyeceğini hatırlamaya çalışırken zihnin bir anda boşalması..

"Ben bir şey unuttum ama neydi?" diye kendi kendimize sorup geçiştirdiğimiz bu anlar, yoğun hayat temposunun küçük kazaları gibi görünse de bazen çok daha derin bir gerçeğin sessiz habercisi olabilir çünkü sık tekrarlayan unutkanlık, dalgınlık ve odaklanma güçlüğü çoğu zaman göz ardı edilen bir sebebe işaret edebilir: B12 vitamini eksikliği.

Kıymetli Samsun Kent Haber okuyucuları, bu yazımda sizlere B12 vitaminin sadece anemi yani kansızlık yapmadığını ayrıca unutkanlık ve denge bozukluklarıyla da ilişkili bozukluklarla ilişkisine dair bilgiler vermek istiyorum. Nitekim günümüzde unutkanlık, dalgınlık, zihinsel yavaşlama ve baş dönmesi hissi gibi denge bozukluğu şikâyetleri neredeyse her yaş grubunda şaşırtıcı bir hızla artış göstermiş durumdadır. Bütün bu rahatsızlıkların temelinde çoğu zaman B12 eksikliği ön plana çıkmaktadır.

Günümüz toplumunda B12 eksikliği, dünya genelinde en yaygın vitamin eksikliklerinden biri hâline gelmiş durumdadır. Yapılan araştırmalar, toplumun özellikle yoğun çalışan kesiminde, düzensiz beslenen bireylerde ve mide-bağırsak problemi olan kişilerde B12 düşüklüğünün düşündüğümüzden çok daha sık görüldüğünü ortaya koymaktadır. Kısacası, “unutkanlıklarımın sebebi B12 eksikliği mi?” sorunuzun cevabı büyük ihtimalle “evet” olabilir fakat özellikle yaşlılarda farklı bir hastalığa bağlı olarak da bu tür problemler görülebileceği için; kendi kendimize teşhis koymak yerine aile hekiminize veya bir nöroloji uzmanına başvurup bu sorunun üstesinden gelebilirsiniz.

Sağlıkla ilgili bazı gerçekler vardır ki, onları önemsemeyi genellikle erteleriz. B12 vitamini de onlardan biri. “Ne olacak canım, vitamin işte” diye düşündüğümüz bu küçük molekül, aslında vücudumuzda kan yapımı ve beyin aktivitemizin düzenli olması için önemli faktörlerden birisidir. Bu sebeple, son dönemde sık sık unutkanlık, yorgunluk, ellerde karıncalanma ve denge kaybı/baş dönmesi hissi yaşıyorsanız, belki de bu şikayetlerinizin sebebi B12 eksikliği olabilir. “Peki, bunu nasıl anlarız?” diye soranlarınız olabilir. Cevap basittir bir hekime muayene olup, basit bir kan tahliliyle bunu öğrenebilirsiniz. 
B12 Neden Bu Kadar Önemsenmeli? Sorusunu özellikle cevaplamak isterim çünkü B12 eksikliği;

Sadece unutkanlık yapmaz, bilişsel çöküşü (hafıza zayıflamasını) hızlandırır.

Sadece halsizlik yapmaz, kırmızı kan hücrelerinizin üretimini bozar ve anemiye yani kansızlığa neden olur.

Sadece uyuşma yapmaz, sinir iletimini kalıcı olarak hasara uğratabilir.
Kısacası, B12 eksikliği bir vitamin probleminden daha fazlasıdır hem kan ile ilgili hematolojik hem sinir sistemimizi etkileyen nörolojik olarak bir hastalığın başlangıcı olabilir. Yaş ilerledikçe bu tür riskler maalesef daha da artış göstermektedir.

B12, kırmızı kan hücrelerinin yani alyuvarların üretiminde hayati rol oynar. Eksik olduğunda hücreler bölünemez, kemik iliğinde normal alyuvarlar azalırken yapısı bozulmuş ve işlevsiz hücreler oluşmaya başlar. Bu durum pernisiyöz anemi ile sonuçlanır. Belirtileri:

Solgunluk
Çarpıntı
Çabuk yorulma
Baş dönmesi
Nefes darlığı

Bu belirtiler sık görülen bir anemi türü olan demir eksikliği anemisine çok benzediği için, çoğu kişi yanlışlıkla sadece demir takviyesi alır fakat sorun böyle çözülemez.

B12’nin emilimi diğer vitaminlerden daha karmaşıktır. Önce mide asidine, sonra midenin ürettiği intrinsik faktör adlı özel bir proteine bağlanması gerekir. Eğer gastrit (mide yangısı) veya benzer mide rahatsızlığınız varsa intrinsik faktör üretimi azalır. Bunun sonucu olarak; ne kadar B12 içeren gıda tüketirseniz tüketin, bağırsaklar B12 vitaminini ememez. Bu nedenle bazı hastalarda B12 eksikliği diyetle ilgili olmayıp, ana sebebi mide-bağırsak problemleridir. Vücutta B12 eksikliği uzadıkça zamanla beynimiz olumsuz etkilemeye başlar.

B12 eksikliğinin en sinsi bölümü nörolojik belirtilerdir. Kansızlık belirti verebilir ama asıl tehlike sinir sisteminde başlar. B12, beyin hücrelerimizin sağlıklı bir şekilde çalışmasında ve sinir hücrelerinin liflerini kaplayan miyelin kılıfının yapılması için zorunludur. Eksik olduğunda:

Hafıza ve dikkat bozukluğu
Konsantrasyon güçlüğü
Dalgınlık
Ellerde-ayaklarda uyuşma
Karıncalanma
Yürüme dengesizliği
Bacaklarda yanıcı tipte ağrı
Depresif ruh hâli gibi şikâyetler ortaya çıkar.

Eğer bu duruma müdahale edilmezse zamanla bu belirtilerin bir kısmı geri dönüşsüz hale dönüşüp kalıcı olabilir.
“Peki, B12 Normal Düzeyleri Nedir?” diye merak edenler için söyleyeyim. Kan tahlilinde B12 düzeyi genellikle şu aralıklara göre değerlendirilir:

Normal: 300–900 pg/mL
Sınırda düşüklük: 200–300 pg/mL
Klinik B12 eksikliği: 200 pg/mL

Burada önemli bir ayrıntı var: O da bazı kişilerde 250–350 pg/mL gibi “normal görünümlü” değerlerde bile ciddi nörolojik belirtiler ortaya çıkabilir. Bu yüzden seviyenin tek başına değil, şikâyetlerle birlikte değerlendirilmesi gerekir. Bunun için bir doktora başvurmanın önemini bir kez daha hatırlatmak isterim. Ayrıca B12 referans değer aralıkları hastane bazında değişkenlikler gösterebilir. Ben sizlere Dünya Sağlık Örgütü’nün de tavsiye ettiği değerleri sunmuş bulunmaktayım.

B12’niz düşükse doktorunuz şunları değerlendirir:
Mide kaynaklı sorun (gastrit, intrinsik faktör eksikliği)
Bağırsak hastalığı
Sağlıksız beslenme
Vegan/vejetaryen beslenme
Kullanılan ilaçlara bağlı yan etkiler (özellikle mide koruyucular, metformin gibi diyabet ilaçları)

Tedavi genellikle doktorunuzun belirlediği şekilde B12 iğneleri ile yapılmalıdır çünkü ağızdan alınan tabletler midenizde problem varsa işe yaramayacaktır. “Ben sürekli iğne yaptıramam” diyenlere müjdem ise B12’yi dil altı kullanım için üretilen formlarını eczanelerden satın alarak kullanabilirsiniz.
 
Sağlıkla ilgili tu tür yazılarımı, ilgi oldukça, belli periyotlarda sürdürmek niyetindeyim. Umarım yazdığım bilgilerin faydasını görürsünüz. Herkese bir sonraki yazımda buluşmak üzere sağlıklı günler dilerim.