Fon krizinde reel sektör alarmı! İş dünyası endişeli!

Fon krizinde reel sektör alarmı! İş dünyası endişeli! Samsun Kent Haber köşe yazarı Recep Söylemez, fon krizinin reel sektöre olası etkilerini yazdığı köşe yazısında, fon krizinin üretim çarklarını durdurmasından endişe edildiğini vurguladı.

Samsun Kent Haber köşe yazarı Recep Söylemez, fon krizine ilişkin yazdığı köşe yazısında Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in 'Borsa oyun alanı değildir' sözüne dikkati çekti, fon olayında 116 milyar liranın akibetinin ne olacağını gündeme getirdi.

Borsa Oyun Alanı Değilse, Kuralları Kim Yazacak?

Hazine ve Maliye Bakanlığı görevine yeniden getirilen, Mehmet Şimşek'e tepki gösterenler de sevinenler de olmuştu. O günlerde genel kanı şuydu: “Takım ve mantık değişmedikçe, değil Mehmet Şimşek, Şimşek McQueen gelse ekonomiyi ve borsayı kurtaramaz” esprileri yapılıyordu.

Takım değişti. Gecikmeli de olsa şimdi değişim sırası mantıkta mı? diye sormadan da edemiyorum.

Paradan para kazanma, kolay kazanç elde etme ve kazanılan paranın hesabını vermeme gibi konular gündeme geldiğinde, “Para benim, vergisini, şusunu busunu devlete ödüyorum. Daha ne olsun?” anlayışıyla karşılaşmadık mı? 

Hatta geçmişte, “Nereden bulduysan bul, getir; alın teri teknesinde harmanlayalım” denildiği günleri de yaşamadık mı? 

Evet, yaşadık. Hem de ülkece!

Artık yaşananları, gelinen noktayı, gerçekleşenleri ve gerçekleşmesine ramak kalan gelişmeleri masaya yatırmanın zamanı gelmedi mi sizce de?

Öncelikle şunu belirtmek istiyorum. Fon krizi, zannedildiği gibi yalnızca siyasi tartışmalara konu olan, üç beş kuruşluk birikimi bulunan mikro ölçekteki yatırımcıların ana paralarının bir kısmının ödenmesi ve “Kimse mağdur edilmeyecek” şeklindeki masalımsı açıklamalarla sınırlı bir kriz değil!

Fon krizinde başlangıçta söz edilen toplam rakamın 20 milyar lira olduğu ifade edilmişti. Ancak Ekonomi Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Hakan Güldağ'ın aktardıklarından anlaşıldığı kadarıyla, asıl rakamın 800 milyar lira civarında olabileceği ve “Turpun büyüğünün heybede” olduğu bir tabloyla karşı karşıyayız. Güldağ, oransal olarak müdahalenin yüzde 50'sinin bilindiğine de dikkat çekti.

Güldağ'ın açıklamalarından hareketle, SPK'nın 131 fonunda bulunan 456 bin yatırımcıdan 3 bininin reel sektör temsilcisi olmasıyla ilgili olduğunu söyleyebiliriz. Burada söz konusu olan 116 milyar liranın akıbeti!

Reel sektörün borsada işlem gören 116 milyar lirası, işletmelerin kara günler için ayırdığı kaynaklardan oluşuyor. Üstelik bu para bazen işçi maaşlarının, kiraların, SGK primlerinin, ithalat ve ihracat ödemelerinin karşılanması için de kullanılıyor. Bir başka ifadeyle bu kaynak, işletmelerin günlük ve aylık para sirkülasyonunu sağlayan, üretimin çarklarını döndüren bir güvence niteliğinde.

Hatta bu parayı, işletmelerin görünmeyen ama hayati önem taşıyan “hologram yakalı” çalışanı olarak tanımlamak da mümkün!

Fonlarda parası bulunan bir iş insanının Hakan Güldağ'a anlattıkları ise meselenin boyutunu gözler önüne seriyor. İş insanı, 38 milyon lirası bulunduğunu, buna karşılık yalnızca 250 bin lira alabildiğini ve bu parayla iş yerinin kirasını ödediğini aktarıyor.

Ana parasının akıbeti belirsizliğini korurken işletmesini ayakta tutmaya çalışan bir iş insanının psikolojisini düşünmek bile istemiyorum. Böyle bir durumda, eline geçen parayla öncelikle iş yeri kirasını ödemesini yadırgamak mümkün mü? Bana göre değil. Sizce?

İşte meselenin can alıcı noktası burada!

Fon tasfiyesi, ülke ekonomisini bu dehlizlere sürükleyen senaristlerin ve oyuncuların oluşturduğu İMKB'nin yerleşik, karakteristik ve süregelen işleyiş mantığının değişmesine mi hizmet edecek, yoksa bu anlayışın tamamen ortadan kaldırılmasının ilk adımı mı olacak? Henüz kestirmek mümkün değil. 

Ancak en azından hükümet tarafından bir hamle yapıldığını gördük.

Hisse senetlerini teminat göstererek bankalardan kredi kullanan şirketlere ikinci bir kredi verilmediği, düşen hisse senetlerinin fon krizi öncesindeki değerlerine çıkarılması şartıyla kredilerinin yeniden açılabileceği konuşuluyor.

Asıl mesele de tam burada başlıyor. Reel sektör zaten düşmek üzere!

Fon mağduru küçük yatırımcılara öncelik verilmesini, sayılarının fazla olması nedeniyle kamuoyundaki güvenin artırılması açısından anlaşılır bulabilirim. Ancak reel sektör yatırımcılarımızın da bu ülkenin üretim gücünü temsil ettiğini, deyim yerindeyse cihana bedel olduklarını hatırlatmak isterim.

Sayın Şimşek’in yaptığı bir konuşmada bazı fonlar üzerinden manipülasyon yapıldığını bildiklerini ifade etmişti. Görünen o ki müdahale etmek için aradan uzun bir süre geçmiş. Peki, ülke ekonomisine yön veren olarak ihbarlarınızı dikkate alanlarla almayanlar arasındaki fark ne olacak? 

Mikro ve makro ölçekteki fon yatırımcılarının yaşadıkları, ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konu değil mi?

Demem o ki…

Yüksek enflasyonla mücadele sürerken fon krizinin yol açtığı nakit akışı sorunları ve ödeme güçlükleri, ekonomik baskıyı daha da artıracak. Bunun üretimden istihdama, tedarik zincirinden dış ticarete kadar uzanan sonuçları olacağı gün gibi ortada.

BIST 30 şirketlerine yönelik üç aylık geçici önlemlerin tek başına çözüm olmayacağını bizler kadar siz de biliyorsunuz. Nitekim Sayın Şimşek'in de ifade ettiği gibi; “Borsa oyun alanı değildir!”

Doğru söylediniz!

Öyleyse oyunun kurallarını ihlal edenlere ve bu ihlallere göz yumanlara karşı oyunun kurallarını yeniden yazın. Adil, şeffaf ve güvenilir bir piyasa düzeni oluşturun. Başlama düdüğüne artık nefes verin!

Yorulduk beklemekten…

Sorunun kökten çözümü için alınacak önlemlerin ve yapılacak yasal düzenlemelerin bir an önce kamuoyuyla paylaşılmasını bekliyoruz. Aksi hâlde ülke ekonomisinin üretim kalelerinde önlenemez yıkımların yaşanmasından, işletmelerin faaliyetlerini sonlandırmasından ve üretimden çekilmesinden endişe ediyoruz.

Neymiş? Takımın değişmesi yeterli olmuyormuş. Mantığın da değişmesi gerekiyormuş! Öyle ya, Borsa Oyun Alanı olmadığını söylüyorsunuz o zaman harekete geçin ve daha fazla zaman kaybetmeyelim.

Yoksa siz, mantığın ve kuralları değiştirmenin arifesinde misiniz?

Hadi bakalım!

Yorulduk ama beklemeye değer…