Samsun Büyükşehir Belediyesi neden bu kadar borçlu?

Samsun Kent Haber köşe yazarı Recep Söylemez, Samsun Büyükşehir Belediyesi'nin borçlarına ilişkin yazdığı köşe yazısında, "Yüzümüzü güldüren gelişmelerde var fakat, Samsun Büyükşehir Belediyesi neden bu kadar borçlu" dedi.

SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ZİRVEDE AMA HANGİ ZİRVEDE?

Borçlanırken karar verenler başka, borcun faizini ve faturasını ödeyenler başka!

Samsun Büyükşehir Belediyesinin mali tablosuna ilişkin açıklanan Sayıştay raporları, üzerinde dikkatle durulması gereken önemli soruları yeniden gündeme taşıdı.

Rakamlar ortada, tespitler ortada!

Peki, bu tablonun hesabını kim verecek?

Sayıştay raporunda dikkat çeken hususlardan biri, belediyenin dış mali borçlarına ilişkin geri ödeme yükümlülüklerinin vade ve tutar itibarıyla önceden bilinebilir, planlanabilir, hatta vadesinden önce ödenebilir olmasına rağmen etkin bir mali izleme ve önleyici tedbir mekanizmasının bulunmadığına işaret edilmesi.

Şimdi durup düşünelim…

Borcun miktarı belli, ödeme tarihi belli, vadesi belli. Buna rağmen gerekli mali planlama ve önleyici tedbirler neden zamanında devreye alınmıyor?

Burada artık yalnızca bir borç meselesinden değil, mali yönetim, öngörü, planlama ve en önemlisi kamu kaynaklarına karşı hesap verebilirlik meselesinden söz ediyoruz.

Üstelik mesele bununla da sınırlı değil!

CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay'ın Hazine garantili dış borçlardan doğan alacakların kaynaklarına ilişkin soru önergesine Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından verilen yanıt, Samsun Büyükşehir Belediyesini bir başka açıdan gündeme taşıdı.

Açıklanan verilere göre, Hazine risk hesabından Samsun Büyükşehir Belediyesi adına yapılan ödemeler şöyle:

2024 yılında 10 milyon 992 bin dolar,

2025 yılında 10 milyon 953 bin dolar,

2026 yılının 30 Eylül tarihi itibarıyla ise 7,1 milyon dolar.

Dikkat çekici bir tablo değil mi?

Üstelik belediyenin en önemli gelir kaynaklarından biri olan Samsun Su ve Kanalizasyon İdaresi (SASKİ) adına yapılan ödemeler de bu mali tabloya eklendiğinde ortaya çıkan yükün boyutu daha da önem kazanıyor.

SASKİ, aynı zamanda ciddi işletme ve yatırım maliyetleri bulunan, vatandaşın doğrudan hizmet aldığı en önemli belediye kuruluşlarından biri.

Sayıştay raporunda yer alan 2025 yılı verilerine göre, dış mali borçların geri ödemeleri nedeniyle belediyeye toplam 925 bin 369 lira 2 kuruş masraf çıkarıldığı, aynı dönemde 757 bin 974 lira idari para cezası uygulandığı belirtiliyor.

2025 yılı içerisinde yapılan cezai işlem ödemelerinin toplam 147 bin 921,38 Euro olduğu da kamuoyuyla paylaşılan veriler arasında. 2026 yılında bu tabloda bir değişiklik olacak mı? İlk dokuz ayın verileri ortadayken, son üç ayda nasıl bir gelişme yaşanacağını elbette zaman gösterecek.

Ancak asıl sorulması gereken soru şu:

SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ NEDEN BU KADAR BORÇLU?

Elbette belediyeler yatırım yapar, hizmet üretir ve ihtiyaç duyduklarında borçlanabilir. Borçlanmak tek başına kötü yönetim göstergesi değildir. Önemli olan, alınan borcun hangi amaçla kullanıldığı, şehre ne kazandırdığı ve geri ödemesinin nasıl planlandığıdır.

Her kredinin bir amacı, her yatırımın ekonomik ve toplumsal karşılığı, her borcun da sürdürülebilir bir geri ödeme planı olmak zorundadır.

Peki, Samsun Büyükşehir Belediyesinin kullandığı dış krediler hangi projeler için alındı?

Bu kredilerle hangi yatırımlar gerçekleştirildi?

Yapılan yatırımların ekonomik karşılığı nedir?

Ve en önemlisi, borçların geri ödemesinde neden aksama yaşandı?

Bunlar siyasi polemik konusu değil, doğrudan kamu kaynaklarının hesabıdır.

Unutulmamalıdır ki Hazine'nin yaptığı ödemeler gökten düşen para değildir. O kaynak, bu ülkenin vatandaşlarının vergilerinden oluşmaktadır. Bir belediyenin borç yükümlülüğünü yerine getirememesi nedeniyle Hazine devreye giriyorsa bunun mali ve idari sonuçları da şeffaf biçimde kamuoyuna açıklanmalıdır.

Çünkü borcun faizi de gecikme maliyeti de sonuçta kamuya, dolayısıyla vatandaşa yük oluşturmaktadır.

Benim meselem belediyeyi hangi siyasi partinin yönettiği değil. Hangi partiden olursa olsun, kamu kaynaklarını kullanan herkesin hesap verme sorumluluğu vardır. Ancak rakamlar ortadayken, Sayıştay raporunda mali izleme ve önleyici tedbir eksikliğine dikkat çekilmişken bu tablonun üzeri örtülemez.

Samsun'un kaynakları Samsunlularındır. Bu kaynakların nasıl kullanıldığını, hangi borçların altına girildiğini ve bu borçların neden zamanında ödenemediğini bilmek Samsunluların en doğal hakkıdır.

BORÇLANIRKEN KARAR VERENLER BAŞKA, FATURASINI ÖDEYENLER BAŞKA!

Tam da bu noktada geçtiğimiz aylara dönmekte fayda var.

Hatırlanacağı üzere, bir araştırma şirketinin ülke genelinde gerçekleştirdiği saha çalışmasının sonuçları üzerinden Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından da paylaşılan ve yerel medya mecralarında geniş yer bulan bir "Enler" listesi gündeme gelmişti. Bu listede Büyükşehir Belediye Başkanının zirvedeki ismin hemen altında yer aldığı haberleştirilmişti. O günlerde bu başarı haberlerinin kamuoyuyla paylaşılmasında gösterilen hassasiyeti hatırlıyoruz.

Peki, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın Hazine garantili kredi borçlarının ödenmesine ilişkin açıkladığı verilerde Samsun Büyükşehir Belediyesinin ilk sırada yer aldığı bilgisi gündeme geldiğinde de aynı hassasiyeti göstermek  gerekmez miydi?

Madem listelerde zirvede olmak önemli, o zaman bu listenin de kamuoyuyla aynı açıklıkla paylaşılmasını beklemek en doğal hakkımız değil mi?

Elbette insan Samsun'un adını böyle listelerde değil; üretimde, yatırımda, istihdamda ve ekonomik başarıda zirvede görmek istiyor.

Hakkını teslim edelim, yüzümüzü güldüren gelişmeler de var. Organize sanayi bölgelerimizde hummalı çalışmalar devam ediyor. Üretim ve istihdam adına atılan adımları da sırası geldiğinde elbette konuşacağız. Ancak güzel gelişmelerin varlığı, belediyenin mali tablosuna ilişkin soruların görmezden gelinmesini gerektirmez.

Ben yine şaşırmadım!

Ama asıl şaşırması gereken, bu şehrin geleceğini düşünen herkes olmalı.

Samsun Büyükşehir Belediyesi yönetimi artık kamuoyunun karşısına çıkmalı; bu sorulara açık, net ve belgeleriyle desteklenmiş cevaplar vermelidir.

Mecliste sorulara cevap veriyoruz dediğinizi duyar gibiyim. Ancak bu mesele yalnızca meclis kürsüsünde verilen cevaplarla geçiştirilecek bir mesele değildir. Başkan vekilinin açıklamalarıyla da bir yere kadar…

Samsun halkı, belediyenin mali tablosunu doğrudan belediye yönetiminden, somut verilerle ve bütün açıklığıyla öğrenmek istiyor.

Bakın sayın seçilmişler; Borç alınırken karar verenlerle o borcun faizini, gecikme maliyetini ve ekonomik yükünü taşıyanlar aynı kişiler olmayabilir.

Bugün alınan kararların ekonomik sonuçları yarın bu şehirde yaşayan insanların, gelecek nesillerin ve kamu bütçesinin karşısına çıkacaktır.

Samsun'un geleceği, açıklanmayan borçların gölgesinde bırakılamaz.

Bu şehir kimsenin şahsi kasası değildir. Bu şehrin insanları da kimsenin hesapsız harcamalarının faturasını ödemek zorunda olan insanlar değildir, olmamalıdır.

Artık cevap verme zamanı!

Samsun soruyor; Bu borçlar hangi yatırımlar için alındı, neden zamanında ödenemedi ve bu tablonun hesabını kim verecek?

Çünkü kamu kaynağını kullanmanın bir sorumluluğu, o sorumluluğun da mutlaka bir hesabı vardır.