Yeşilyurt AVM

Samsun'da Sanayi Odası kurulmasının zamanı gelmedi mi!

Samsun'da Sanayi Odası kurulmasının zamanı gelmedi mi! Samsun ticaret şehri mi olacak, sanayi şehri mi? Samsun Kent Haber köşe yazarı Recep Söylemez yazdı

Sanayicinin derdi başka, tüccarın önceliği başka… Samsun'a müstakil bir Sanayi Odası kurulmasının zamanı gelmedi mi?

Samsun'u ticari alanda mı, sanayi alanında mı ihya etmek istiyoruz?

Öncelikle bu soruya bir cevap vermemiz, daha doğrusu şehrimizin ekonomik geleceği adına bir tercih yapmamız gerekiyor.

Cumhuriyetimizin ikinci yüzyılında, Türkiye'nin ikinci yüzyıl vizyonu çerçevesinde Samsun'a biçilen temel görev; Millî Mücadele'nin ilk adımının atıldığı bu kadim şehri, Karadeniz'in ve Kuzey Anadolu'nun sanayi, lojistik, üretim ve kalkınma merkezlerinden biri hâline getirmekse, ortaya konulan çalışmalar ve mevcut gelişmeler umut verici görünüyor.

Ancak bütün bu çabaların yanında gözden kaçırılmaması gereken önemli bir eksiklik var: Samsun sanayisinin kendine özgü bir kurumsal temsil yapısına kavuşması.

Önce rakamlara bakalım;

Samsun Ticaret ve Sanayi Odası'nın 2025 yılı İktisadi Raporu'nda yer alan 2024 yıl sonu verilerine göre, Samsun'da sanayi siciline kayıtlı 2 bin 170 işletme bulunuyor.

Sektörel dağılıma baktığımızda;

587 firma gıda imalatında,

325 firma mobilya imalatında,

180 firma fabrikasyon metal ürünleri imalatında,

154 firma makine ve ekipman imalatında,

137 firma kauçuk ve plastik ürünleri imalatında faaliyet gösteriyor.

Bu dağılımın toplam içindeki paylarına baktığımızda ise gıda imalatı yüzde 27,5 ile ilk sırada, mobilya imalatı yüzde 14,96 ile ikinci sırada, fabrikasyon metal ürünleri imalatı ise yüzde 8,29 ile üçüncü sırada yer alıyor.

Bu rakamları neden paylaşıyorum?

Çünkü Samsun'da küçümsenmeyecek bir sanayi altyapısı, üretim kapasitesi ve sektör çeşitliliği bulunuyor. Buna rağmen sanayicilerimizin kendilerine özgü sorunlarını, taleplerini ve beklentilerini doğrudan temsil edebilecek müstakil bir Sanayi Odası yapılanması bulunmuyor.

İşte asıl üzerinde durmamız gereken konu bu!

Tüketen şehir mi, üreten şehir mi?

Yıllardır Samsun'u bir ticaret şehri olarak tanımlıyoruz. Elbette bunun ekonomik ve sosyal nedenleri var.

Kamu kurumlarında çalışanlar, emekliler, öğrenciler, askerî personel ve çevre illerden hafta sonları alışveriş yapmak üzere Samsun'a gelen vatandaşlar, şehir ekonomisinin tüketim ve ticaret boyutunu besliyor.

Ancak şunu da kabul etmeliyiz: Şehrin ekonomik hareketliliğinin önemli bir bölümünün tüketim kaynaklı olması, üretim ekonomisinin aynı ölçüde geliştiği anlamına gelmiyor.

Daha önceki köşe yazılarımda da ifade etmiştim: Artık gerçeklerle yüzleşme zamanı!

Ticaret başka bir uzmanlık alanıdır, sanayi üretimi ise bambaşka bir disiplindir.

Ticaret erbabının öncelikleriyle sanayicinin öncelikleri aynı değildir. Bir tüccar ticari faaliyetlerin, piyasa koşullarının, alım-satımın ve ticari mevzuatın içinden bakarken; sanayici üretim maliyetlerini, enerji giderlerini, iş gücünü, teknolojik yatırımları, kapasite kullanımını, ihracatı, finansmana erişimi ve uluslararası rekabeti düşünür.

Dolayısıyla iki farklı ekonomik alanın ihtiyaçlarının, beklentilerinin ve temsil mekanizmalarının da farklı olması son derece doğaldır.

Ekonomi ve sanayi alanında biraz tecrübesi olan herkes bilir ki gelişmiş ve gelişmekte olan birçok merkezde ticaret odaları ile sanayi odaları farklı kurumsal yapılardır.

Elbette aynı çatı altında hizmet vermeleri imkânsız değildir. Ancak iki farklı alanın bütün sorunlarını, önceliklerini ve beklentilerini aynı yönetim anlayışıyla karşılamaya çalışmak, zaman zaman ağır aksak ilerleyen bir sürece dönüşebilir.

Benim itirazım tam da burada başlıyor.

Samsun Sanayi Odası fikri yeni değil!

Samsun'da müstakil bir Sanayi Odası kurulması fikri bugün ortaya çıkmış bir düşünce değil.

1980'li yıllarda da sanayici bir aile tarafından bu konu gündeme getirilmiş, dönemin sanayicileri ve iş insanları arasında karşılık bulmasına rağmen girişimler sonuçlandırılamamıştı.

Aradan geçen yıllarda Samsun'un sanayi altyapısı büyüdü, üretim kapasitesi arttı, yeni yatırımlar yapıldı ve farklı sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler ortaya çıktı.

Peki, değişen bu ekonomik yapıya rağmen neden hâlâ aynı kurumsal tartışmayı yapıyoruz?

Samsun Ticaret ve Sanayi Odasının 9 bin 793 şirket mensubunun 41 meslek grubunda temsil edildiği, oda seçimlerinde 7 bin 210 üyenin oy kullanarak komiteleri ve dolayısıyla oda ile meclis başkanlarını belirlediği bilgisi de mevcut temsil yapısının ölçeğini ortaya koyuyor.

Diğer taraftan sanayi siciline kayıtlı 2 bin 170 işletmenin varlığı, müstakil bir Sanayi Odası kurulması fikrinin ekonomik ve kurumsal açıdan değerlendirilmesini gerektiren önemli bir veri.

Elbette burada bir hususun altını çizmek gerekiyor: Sanayi siciline kayıtlı işletme sayısı, doğrudan Sanayi Odası üyeliği veya kuruluş yeterliliği anlamına gelmez. Bunun ilgili mevzuat, üye niteliği ve kuruluş şartları çerçevesinde ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Ancak bu büyüklükte bir üretim tabanının kendi kurumsal temsil ihtiyacını gündeme getirmesi de son derece anlaşılırdır.

Sanayiciler ne diyor?

Konuyla ilgili görüşlerine başvurduğum, Samsun TSO'ya kayıtlı birçok şirket yöneticisinin temkinli yaklaştığını belirtmeliyim.

Buna karşılık Samsun'un sanayi geleceği açısından Sanayi Odası kurulmasını önemli bulan isimler de var.

Bu kapsamda görüşünü aldığım Samsun Yurt Savunma Sanayi A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Sayın H. Zafer Aral'ın açıklamasını özellikle paylaşmak istiyorum:

"Samsun'un sanayi altyapısı, üretim kapasitesi ve potansiyeli mevcut. Şehrimizde sanayi var; ancak bu potansiyelin daha büyük bir atılıma dönüşmesi gerekiyor. Samsun Sanayi Odası'nın kurulması, sanayicilerimizin ortak sorunlarının çözülmesi, yatırım ortamının geliştirilmesi, üretim ve ihracat kapasitesinin artırılması ve şehrimizin sanayi politikalarının daha güçlü bir şekilde temsil edilmesi açısından önemli bir adım olabilir."

Bu açıklama, konunun yalnızca bir oda kurulması meselesinden ibaret olmadığını gösteriyor.

Asıl mesele; Samsun sanayisinin ortak akılla hareket edebilmesi, üreticilerin sorunlarının doğrudan muhatapları tarafından gündeme taşınması ve şehrin sanayi politikalarının daha güçlü bir temsil mekanizmasına kavuşmasıdır.

Sözüm Samsun'u yönetenlere ve sanayicilere...

Samsun'un ikinci yüzyıl vizyonunda sanayi, üretim, lojistik ve ihracat merkezi olma hedefi varsa, bu hedefe uygun kurumsal yapılanmayı da konuşmak zorundayız.

Şehir yöneticilerimizin, oda temsilcilerimizin ve sanayicilerimizin bu konuyu yeniden gündemlerine almalarını bekliyorum.

Ulaşamadığım Samsunlu sanayicilere de buradan açıkça seslenmek istiyorum:

Samsun'un mevcut sanayi altyapısı, üretim kapasitesi ve geleceğe dönük potansiyeli göz önüne alındığında, şehrimizde müstakil bir Sanayi Odası kurulmasını gerekli görüyor musunuz?

Bu sorunun cevabını en iyi verecek olanlar, üretimin içinde olan, istihdam sağlayan, yatırım yapan, ihracat gerçekleştiren ve sanayinin sorunlarını bizzat yaşayan iş insanlarımızdır.

Benim beklentim, bu tartışmanın kişisel hesaplardan ve kurumsal rekabetten uzak, Samsun'un ekonomik geleceği ekseninde yürütülmesidir.

Çünkü mesele bir koltuk, bir makam veya yeni bir oda kurmak değildir. Mesele, Samsun'un üretim gücünün doğru temsil edilmesi ve geleceğe hazırlanmasıdır.

Son sözüm ise yıllardır ticari tecrübeleriyle şehrin ekonomisine yön verenlere:

Beyler, ticari tecrübeniz size, sanayicinin işine karışmayın!

Bırakın sanayiciler kendi sorunlarını, kendi önceliklerini ve kendi geleceklerini kendileri tartışsın. Belki de Samsun'un sanayi hamlesi için ihtiyaç duyduğu yeni başlangıç tam da budur.