Atatürk'ün Samsun'a çıkış hikayesinin bilinmeyenleri

Samsun Kent Haber köşe yazarı İlteriş Çınaroğlu, 19 Mayıs Atatürk'ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı'nın 107. yılında Atatürk'ün 'Ya İstiklal Ya Ölüm' diyerek Samsun'a çıkış hikayesinin bilinmeyenlerini yazdı!

YAYILMACILARA TÜRK YANITI: 19 MAYIS 

Türkiye, Türklüğünün içinde bulunduğu tüm olumsuz koşullara karşın yaşamını sürdürebilmesindeki çıkış yolu olan, 19 Mayıs 1919’ un 107'nci yılını kutluyoruz.

Mustafa Kemal Paşa’nın, Türk Kurtuluş Savaşı’nın ikinci bölümü için, Bandırma Gemisi’ndeki Komuta Kurulu ile birlikte, Samsun’a çıkışının amacı yeniden anımsanmalı, gelecek kuşaklara belletilmelidir.

30 Ekim 1918’de Osmanlı yönetimi ile İngiltere arasında onaylanan Mondros Ateşkes Anlaşması’na göre:

- Sınırların korunması ve iç güvenlik için, gerekli olanların dışındaki tüm Osmanlı ordusu ortadan kaldırılacak, silah ve patlayıcılar İtilaf Devletlerine verilecektir.

- İtilaf devletleri güvenliklerini tehlikeye düşürecek, her hangi bir durum ortaya çıkarsa, istedikleri stratejik bir yeri ele geçirebileceklerdir.
  
- Van, Bitlis, Elazığ, Erzurum, Sivas ve Diyarbakır’da bir karışıklık çıkarsa İtilaf devletleri bu bölgeleri ele geçirebilecektir.

- Çanakkale, İstanbul boğazları açılarak Karadeniz limanları İtilaf Devletlerinin denetimine bırakılacaktır.

Suriye’deki Yıldırım Orduları Grup Komutanı Tümgeneral Mustafa Kemal, 25 maddelik Mondros Ateşkes Anlaşmasının, bu dört maddesinin Anadolu’nun ele geçirilerek paylaşılmasını amaçladığını anlayarak, silahlı bir Türk Kurtuluş Savaşı yapılmasının mutlak koşul olduğuna karar vermişti. 

Samsun’a çıkmak, neden Türk Kurtuluş Savaşının ikinci bölümü idi? Şu nedenle; Mustafa Kemal Paşa, Türk Kurtuluş Savaşı tasarımına Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı sırasında başlamış, 16 Mayıs 1919’a dek, İstanbul’da sürdürmüştür. Bu başlangıç, birinci bölümdü. Atatürk, Cumhuriyet’in 10’uncu yıl kutlamalarındaki söylevine 'Kurtuluş Savaşı’na başladığımızın 15’nci yılındayız' sözleriyle başlayarak, Türk Kurtuluş Savaşı’nın 30 Ekim 1918’de başladığını belirtiyordu.

Birinci bölümü ikiye ayırmak olasıdır;  Yıldırım Orduları Grup Komutanı olarak yaptıkları, İstanbul’daki çalışmaları. Şam’dan İstanbul’a gidinceye dek, güvendiği askeri birlik komutanlarından, silahları ile patlayıcılarını yine yurt içinde güvendiği Jandarma Komutanlarına 'sonradan alınmak koşuluyla' verilmesini istedi. Ayrıca özdeş çalışmayı, Milli Savunma Bakanlığında bulunan Fevzi Çakmak Paşa’dan da istemişti. Güvendiği Kaymakam, Mutasarrıf ile Valilerden de gönderilecek silahlar ile, patlayıcıların güvenlikli korunaklarda saklanmasını istemişti. Fevzi Paşa’dan ikinci isteği, Ali Fuat Cebesoy Paşa komutasında bulunan, Konya’daki 20'nci Kolordu’nun, Ankara’ya gönderilmesi olmuştu. Şu nedenle; Ankara, Anadolu’nun ele geçirilmesini önleyecek direnişin de kurulacak yeni devletin de yönetim yeri olacaktı.

Tümgeneral Mustafa Kemal’in İstanbul’daki çalışmaları şu başlıklarda dipçelenebilir:
 
- Türk Kurtuluş Savaşı tasarımını güvendiği kişilerle paylaşarak, düşüncelerini önerilerini almak.

- Ulusal And (Misak-ı Milli) tasarısını hazırlayarak, Osmanlı Meclis-i Mebusan’da onaylanmasını sağlamak.

- Anadolu’ya geçmek için girişimlerde bulunmak. (Bu amaçla Gebze’de bulunan Ulusal Kuvvetler (Kuvay-ı Milliye) Komutanı Yahya Kaptan ile iletişim kurdu. Ancak Yahya Kaptan’nın Damat Ferit Hükümeti-İngiliz işbirliği ile öldürülmesi nedeniyle bu girişim güvensiz bulunmuştur.)

- Anadolu’nun yayılmacılar tarafından, ele geçirilmesini önlemek amacıyla Savunma Bölgeleri tasarladı:
  
1'nci Bölge; Afyon-Kütahya- Eskişehir çizgizi.
2'nci Bölge; Sakarya Irmağı’nın doğusunda Haymana- Polatlı çizgisi.
3'üncü Bölge; Elmadağ- Kırıkkale-Kırşehir çizgisi.
  
- Türk Kurtuluş Savaşı’na kişi, silah, patlayıcı desteği sağlamak için İnebolu- Kastamonu- Ankara bölgesinde gerekli çalışmaların yapılmasının tasarlanması. (Bu nedenle Kastamonu Alay Komutanlığı’na Albay Osman Bey’in, Bölge Müfettişliği’ne Muhittin Paşa’nın atanması sağlanmıştır.)

- Toptan Savunma, topyekün savunma kararı almış, bu amaçla Erzurum- Sivas Kurultayları, Yerel Direniş Örgütleri (Ulusal Kuvvetler- Misak-ı Milli) tasarlamıştır.
   
İstanbul’daki İngiliz İşgal Komiserliği'nin isteği üzerine Osmanlı Devleti’nin kararıyla, Samsun bölgesinde Türkler tarafından Ermeniler ile Rumlara yapılan saldırıları (!) durdurması amacıyla, Samsun'a 9'ncu Ordu Müfettişi olarak görevlendirilmesi, Tümgeneral Mustafa Kemal için, muştu olmuştu. Bu kararda Vahdettin ile Damat Ferit Paşa Hükümetinin, iki amacı vardı: 

1. İngilizler’in güvenini kazanmak. 
2. Damat Ferit Hükümeti’nde iki görüş tartışılmıştı. Bir bölüm bakanlar "Mustafa Kemal’i içimize, denetimimiz altına alalım", ötekiler "O’nu denetim altına alamayız. Anadolu’ya gönderip dağlarda öldürelim" önerilerinde bulunmuşlar, ikinci öneri onaylanmıştır.

Mustafa Kemal Paşa’nın öngörüsü gerçekleşmiş; Anadolu’yu ele geçirmek, paylaşmak amacıyla İngiliz, Fransız, İtalyan yayılmacılarının destekledikleri Yunan Ordusu 15 Mayıs 1919’da İzmir’e çıkmıştır. Tümgeneral Mustafa Kemal'de Savaş Kurulu ile birlikte, bir gün sonra, 16 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkmak amacıyla Bandırma Gemisiyle yola çıkmıştır.
    
19 Mayıs 1919, "Doğum tarihiniz nedir?" sorusuna Atatürk’ün "19 Mayıs 1919" yanıtını verdiğini, Türk Kurtuluş Savaşı’nın çok önemli bir bölümüdür. Türk Kurtuluş Savaşı Türkiye Türklüğü'nün, yayılmacıların tutsağı olmuş, pek çok ulusun, üstelik yeryüzü Türklüğü'nün öz yurtlarında, özgür olmalarının da esin kaynağıdır. Varlığımızı sürdürdüğümüz kutlu yurdumuzda, soluk alabilmemiz için soluklarını vererek sonsuzluğa uçmuş atalarımıza, Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğinde, çok çetin koşullarında savaşarak bağımsız olmanın değerini anıtlaştıranlara sonsuz saygılarla...

Atatürk’ü Anma, Gençlik, Spor Bayramı kutlu olsun.
Ne Mutlu Türküm Diyene