Samsun Kent Haber köşe yazarı Ayperi Türkoğlu, 'Belediye meclis üyesi kimdir? başlıklı köşe yazısında, "Belediye meclis üyesi tam olarak kimdir? Halkın temsilcisi mi? Denetçi mi? Siyasi aktör mü? Yoksa bunların hepsi mi?" diyerek, belediye meclis üyeliğinin sorumluluklarını yazdı.
Belediye Meclis Üyesi Kimdir? Temsil, Denetim, Siyaset!
Geçtiğimiz hafta “Belediyelerin Yetkisi mi Fazla, Denetimi mi Eksik?” başlıklı yazımda belediye şirketleri ve denetim mekanizmaları üzerine düşüncelerimi paylaşmıştım.
O yazıyı kaleme alırken fark ettim ki konu beni başka bir soruya götürüyor.
Belediyeleri konuşuyoruz, belediye şirketlerini konuşuyoruz, denetimi konuşuyoruz.
Peki bütün bu süreçlerin içinde yer alan belediye meclis üyeliğini ne kadar konuşuyoruz?
Daha doğrusu şu soruyu ne kadar soruyoruz:
Belediye meclis üyesi tam olarak kimdir?
Halkın temsilcisi mi?
Denetçi mi?
Siyasi aktör mü?
Yoksa bunların hepsi mi?
Aslında bir süredir bu konuda yazmak istiyordum. Ancak kendi görev alanımla ilgili bir konuda kalem oynatmadan önce biraz daha tecrübe kazanmayı, gözlem yapmayı ve yaşadıklarımı anlamlandırmayı bekledim.
31 Mart 2024 seçimlerinden bu yana belediye meclis üyesi olarak görev yapıyorum.
Mazbatamı aldıktan sonra meclis salonunda ilk kez yerime oturduğum günkü heyecanımı bugün bile hatırlıyorum. Seçilmiş olmanın gururu, halkı temsil edecek olmanın heyecanı ve şehrin yönetimine katkı sunacak olmanın sorumluluğu vardı.
O günlerde belediye meclis üyeliğinin esas olarak temsil görevi olduğunu düşünüyordum. Vatandaşın sorunlarını dinlemek, taleplerini meclise taşımak ve çözüm üretilmesine katkı sunmak temel görevimiz gibi görünüyordu.
Ancak zamanla belediye meclis üyeliğinin yalnızca temsil görevinden ibaret olmadığını, çok daha geniş bir sorumluluk alanı içerdiğini fark ettim.
Plan ve Bütçe Komisyonu ile Denetim Komisyonu’nda görev alırken bütçeleri, faaliyet raporlarını, mali tabloları ve ihale dosyalarını inceleme fırsatı buldum. Bu süreç, belediyelerin yalnızca günlük hizmetlerden ibaret olmadığını, çok daha karmaşık bir yapıya sahip olduğunu görmemi sağladı.
Çünkü bir belediye sadece çöp toplayan, yol yapan veya park düzenleyen bir kurum değildir. İmar planları yapar, davalar yürütür, vergi ve harç toplar, personel çalıştırır, taşınmazlarını yönetir, araç filosu işletir, yatırım yapar, bütçe hazırlar, şirketler kurar veya şirketlere ortak olabilir.
Kısacası belediyeler, dışarıdan göründüğünden çok daha büyük ve karmaşık yapılardır.
Belediye meclis üyeliği de tam bu noktada ilginç bir hale geliyor.
Çünkü belediye meclis üyeliği, birbirinden farklı sorumlulukların aynı makamda birleştiği nadir görevlerden biridir.
Bir yandan halkı temsil etmesi, bir yandan belediye yönetimini denetlemesi, büyük mali kararlar alması ve siyasi iradeyi yansıtması bekleniyor. Üstelik bu görev için belirli bir mesleki uzmanlık şartı aranmıyor. Buna rağmen alınan kararların hukuki, mali ve hatta bazı durumlarda cezai sorumlulukları bulunuyor.
Tarihsel olarak bakıldığında belediye meclisleri öncelikle yerel demokrasinin temsil organları olarak tasarlanmıştır. Ancak zaman içinde belediyelerin bütçeleri büyümüş, sorumluluk alanları genişlemiş ve karar süreçleri daha karmaşık hale gelmiştir.
Bu değişim, belediye meclis üyeliğini yalnızca temsil görevi olmaktan çıkarıp; denetim, karar alma ve siyasi sorumluluk boyutları da taşıyan çok yönlü bir göreve dönüştürmüştür.
Bu nedenle yazının başındaki soruya dönersek, aslında cevap oldukça açıktır.
Belediye meclis üyesi yalnızca bir temsilci değildir.
Yalnızca bir denetçi de değildir.
Yalnızca bir siyasi aktör de değildir.
Belediye meclis üyesi bunların hepsidir.
Ancak görev sürem boyunca meclis çalışmalarının içinde bulunan biri olarak beni asıl düşündüren konu bundan sonrasıdır.
Temsilci, denetçi ve siyasi aktör olması beklenen belediye meclis üyeleri, bu sorumlulukları sağlıklı biçimde yerine getirebilmeleri için gerekli bilgiye, teknik desteğe ve kurumsal imkânlara sahip midir?
Bu sorunun cevabı yalnızca belediye meclis üyelerini değil, yerel demokrasinin kalitesini de doğrudan ilgilendiriyor.
Bu nedenle bir sonraki yazıda tam da bu konuyu ele almak istiyorum.
