Samsun kullanıldı! Limansız Serbest Bölge ile asit depolarının önü açıldı!

Samsun'da yapımı tartışma yaratan 'Orta Karadeniz Serbest Bölgesi' ile ilgili yazdığı yazıda 'Mehmet Muş Samsun'u kullanmıştır' sözleri nedeniyle eleştirilen mimar Embiya Sancak, Samsun Kent Haber'de yazdığı konuyla ilgili yeni yazısında bu sözü neden kullandığını detayları ile açıkladı.

Samsun Kent Haber köşe yazarı mimar ve şehir plancısı Embiya Sancak, TBMM'de görüşülen ve torba yasada yer alan Samsun'a Orta Karadeniz Serbest Bölgesi kurulması ile ilgili teklif ile Samsun'da Eti Bakır İşletmeleri'nin asit depolarının da önünün açıldığına dikkati çekerek, "Bu proje limansız Anayasanın 43. maddesine aykırıdır. İyi proje kullanılarak, kötü iş yapılmıştır! Samsun kullanılmıştır" dedi.

Samsun Serbest Bölgesi iyi projedir, kötü-gizli niyetli projelere geçit vermek için kullanılmamalıdır. 

Bu başlığı açalım! Herkes eteğindeki taşı bir döksün bakalım!
İyi olan proje; Samsun Orta Karadeniz Serbest Bölgesi
Kötü olan proje; Denizi doldurarak sinai yapı yapmak

Üstteki metin; TBMM Plan ve Bütçe Komisyonuna sevk edilen torba yasanın 15. maddesi.

Bu konuda okur yazar olan ve üstelik gazetecilik gibi halkı doğru bilgilendirmek gibi misyonu olan gazetecinin, bir kere daha anlayarak okuması gereken kısmının altını çizdim.

İyi olan Samsun Serbest Bölgesi kurulması projesi, kullanılarak kötü niyetli ve gizli-kötü olan, kıyıda denizin içine sinai tesis deposu yapılmasına yasal dayanak olacak, imkanın verilmesidir!

Samsun kullanılmıştır! İyi proje kullanılarak kötü iş yapılmıştır!

Elbette komisyon sadece başkanından ibaret değildir! Ancak başkanının, Samsun Milletvekili olması, konuyu hassas hale getirmiştir. TBMM'de kanun yapılırken Anayasa'ya uyumluk dahil, ilave veya değişiklik, kanun tasarılarının olası etkileri, tam olarak incelenmeden teklifler komisyonlardan genel kurula gönderilmemelidir. Eğer bu tür incelemeleri yaptırmada, hükümetten gelen teklifi aynen kabul edersen, verilen değişiklik önergesini reddettirirsen, bu işin içine kişisel olarak da girersin!

Benim bildiğim kadarıyla, komisyonlar meclisin uzman birimleridir. Torba yasanın 15. maddesi imar, kıyı, çevre ile ilgilidir. Böyle bir maddenin vergi ile ilgili olan torba yasada, yer alması beni ayrıca şaşırtmıştır. Belki bu şekilde bir siyasi veya pratik tavır vardır. Benim sahamın dışındadır.

Fakat bu konuda komisyon başkanlığına Anayasa'ya aykırılık endişesiyle değişiklik önergesi verilmiştir.

Komisyon Başkanı, verilen başka çözümlü önergeyi reddeddirirse elbette Samsun'u kullanmış olur!

Bu konuda elbette niyetini bilemem. Tahmin de edemem. Niyet okumayı ise dedikoduculuk olarak görürüm. Mevcut belge ve olaylara göre, durum böyledir. Siz isterseniz 'Samsun’u kullandı' demeyim, başka cümle kurunuz! Ama gerçeği saklayamazsınız! Bu gerçek!

İyi proje olan 'Samsun Orta Karadeniz Serbest Bölgesi' projesi kullanılarak gizli niyet ve kötü proje olan, deniz kıyısında ve denize dolgu yapılarak asit deposu yapılmasına yasal dayanak sağlamaktır! Sonra tüm Türkiye kıyılarında kötü proje ve niyetlerin gerçekleşmesini sağlamaktır!

Neden kötü proje ve işler için Samsun kullanılsın! Bu duruma neden razı olalım!

Samsun'un bazı yerel basınının, bu konuda kendi illerinin kullanılmasına neden razı olduğu da sorgulanmalıdır!

Özetleyim; 
-Olay yeri; Samsun Kirazlık 

-Olay konusu; Denizi doldurarak yapı yapmak

-Olay gerekçesi; Orta Karadeniz Serbest Bölgesi yapmak

-Olay için yasal düzenleme; Kıyı Kanunu 6. maddesine kıyıların sanayi yapısı için doldurulmasına imkan verecek fıkra eklemek

-Olayın Anayasaya göre durumu; Anayasanın 43. maddesine aykırıdır.

-Bu karardan yararlanacak kötü projeler; Öncelikle Samsun'daki Eti Bakır önünde denizin doldurularak, deniz dolgusu içinde asit depoları yapmak

-Kötü kararın uygulama alanları; Tüm Türkiye Cumhuriyeti deniz ve göl kıyıları 

-Kıyı Kanununa bu kötü maddeyi eklemek için seçilen komisyon; TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu

Sayın Mehmet Muş'u esas kullanmak; İyi iş olan Mehmet beyin zamanında önerdiği Serbest Bölge yapılması işinin, Anayasa'ya aykırı olacak deniz içinde asit deposu yapılması gibi, pis bir iş ile yanyana getirilmesidir!

Sayın Mehmet Muş'un esas hatası; Samsun milletvekili sayın Erhan Usta'nın Serbest Bölgesi ile ilgili çözüm için verdiği değişiklik önergesini reddetirmesidir!

Şimdi ben 'Mehmet Muş'a haksızlık yapıldı' diyen gazeteciye soruyorum; Bu önergeyi iyice okuyup, anladıktan sonra, sizin de bana katılacağınıza inanıyorum!

"Orta Karadeniz Serbest Bölgesi ibaresinin, Orta Karadeniz Serbest Bölgesi ve Limanı şeklinde değiştirilmesini arz ve teklif ederiz."

Sayın gazeteci; sence bu önergeyi sayın Mehmet Muş reddettirmekte haklı mıydı? Bu önerge, Samsun için daha uygun ve gerekli bir teklif değil miydi?

Değerli okurlarım; Ben Samsun'da uzmanı olduğum bu konuda görevimi sürdürmekteyim. Planla, yatırım ve yer seçimi, benim işimdir. Sayın yerel basın yıllardır, beni bu konuda konuk eder. 

Evet sayın vekillerin yukarıda verdikleri önergenin, danışmanlığını da ben yaptım.

Bir anekdot;

Sayın CHP Samsun Milletvekili Murat Çan ile 29 Ekim Cumhuriyet Bayramında anıt önünde karşılaştım. Tanıştırdılar. Birlikte fotoğraf çekindik. Benim kişisel tanışıklığım kendisi ile yoktu. Bana dedi ki; "Ankara'da Erhan Usta’ya uğruyorsun da, bana uğramıyorsun"

Hemen cevabım hazırdır! Sayın Erhan Usta bu konu TBMM Plan ve Bütçe Komisyonuna gelince, uzmanlık sahamın, planlama, Samsun, kıyıları, çevre, imar olduğunu bildiği için benden görüş istedi. Ben de İYİ Parti Genel Merkezine giderek kendisi ile çalıştık.
 
Samsun, için benim partim yoktur. Hangi vekil, hangi parti olursa olsun Ankara'da bulunduğu sürece, hem TBMM'de hem de partisinin genel merkezine giderim. Sayın Erhan Usta ve sayın Ayyüce Türkeş Taş’ın verdikleri değişiklik önergesinde;

"Orta Karadeniz Serbest Bölgesi önünde, Serbest Bölge, sanayi, ticaret ve yük limanı yapılması Anayasal zorunluluktur" şeklinde birinci gerekçelerini yazdılar. İşte bu konunun can alıcı gerekçesi bu paragraftır!
 
Kıyı Kanunun 6. Maddesinde, kıyılarda ve dolgu ile kazanılan alanlarda yapı yapılamaz hükmü vardır! Peşine istisnaları belirtilir!

Tek istisna vardır! Deniz kenarından başka yerde yapılamayan tesis ve yapılar yapılabilir, hükmü vardır. Bu hükme göre, kıyıda mendirek, rıhtım, liman, tersane vb direkt deniz ile mutlak ilişkili yapı ve tesisler yapılabilir.

Şimdi bizim Kirazlık'ta Serbest Bölge yapıları için, dolgu yapamazsın ve dolayısıyla denizde ve kıyısında Serbest Bölge kuramazsın.

Serbest Bölgeler Kanununa göre Serbest Bölge Kampüsü; Üretim, pazarlama, ticaret, dış satım, dış alım faaliyetleri alanıdır.
 
Limanlar ve geri alanları da ticaret ve pazarlama alanlarıdır!

Görüldüğü gibi Serbest Bölge ile Limanı aynı amaca uygun sahalardır

Bu nedenle liman geri sahasındaki Serbest Bölge yapıları, denizle ilişkilidir. Kıyı Kanunun 6. maddesi kapsamında yer alan istisnalardan biridir.

Şimdi maziye döneyim; 1989-1990 yılları Anavatan Partisi dönemi, ben parti il yönetimindeyim. Yerel Yönetimler ve Yatırımlar konusunda görev yapıyorum.
Samsun’da Serbest Bölge Kurulması ve yerinin de Kirazlık olması yani şimdiki yer önerisi hükümete bildirildi.

Tam da bu tarihlerde, Kıyı Kanunu, SHP tarafından Anayasa Mahkemesine taşınmıştı. Mahkeme kanunu uygun buldu.

Neden mi?

6. madde hükmünde yer alan 'Kıyılarda yapı yapılamaz' ifadesi var olduğu için.

Anayasa 43. Maddesi var olduğu sürece;
Kıyı Kanunun 6. Maddesi olduğu sürece;
Kirazlıkta denizi doldurarak, Serbest Bölge Yapısı yapamazsınız.
Ancak 1990'larda yapılan gibi yapabilirsiniz.
O zaman ne mi yapıldı?
Anayasa'ya ve kanuna uygun çare arandı. Zaten Serbest Bölgede yatırım talebi az olduğu için, mevcut Samsun Limanı içinde, Serbest Bölge yapıları yapılabilirdi.  Bölge Yapılarının kıyı kanuna aykırı olmayacağı görüldü ve yapıldı. Şimdi devam ediyorlar.

Şimdi ise Samsun’da çok daha büyük ölçekli ve kapasiteli (1990'da düşünülen)  yerde yenisi yapılacak. 

İşte bu çok faydalı yatırımı tartışmalı hale getirmemek için 1990 yılında önerdiğimiz ve ülkemizde pek çok örneği olan limanı olan Serbest Bölge yapılması benim verdiğim rapora göre, sayın vekiller tarafından Plan Bütçe Komisyonuna önerildi.

Ama maalesef komisyon başkanı sayın Mehmet Muş, bu önergeyi reddeddirdi.

Fakat Cengiz Grubu'nun Eti Bakır Fabrikası önünde, denizi doldurarak inşa edeceği depo yapılarının, önünü açacak olan 6. maddeye ilave hüküm eklenmesini önerdi.

Belki de kabul edilen metindeki koordinatların sadece Samsun'da Kirazlık'ta yapılacak 'Orta Karadeniz Serbest Bölgesi' için geçerli olduğunu zannedecek gazetecilerde vardır, sormazlar da! Onlar kişiyi korumak sevdasındadırlar.

Halbuki durum böyle değildir! Anayasamıza göre adrese teslim kanun yapılamaz! Yani belkide iyi niyetle sadece Samsun Serbest Bölgesi için kanun yaptığına inananlarda olabilir!

Bu konuya ilişkin makalemin ikincisi bu şekilde yayınlanacak. Ancak bitmedi! Bu konuda tahminen beş ayrı makale olacak.

Amacım ülkemin, Samsun’un menfaatlerini önemseyen ama yasa ve anayasaya takılmayan, konuyla ilgili yapılması gerekenleri, anlamayanlara anlatabilmektir.
Saygılarımla